Me Rusinë apo Perëndimin? As vetë Turqia nuk e di!

Me inflacionin zyrtarisht në 80 për qind dhe një politikë magjepsëse të normave të interesit, ekonomia turke është në gjendje të keqe, por masat bujare për të ndihmuar të varfrit, mësuesit, studentët dhe nëngrupet e tjera të votuesve po shpallen me bujë të madhe dhe pak detaje mbi financimin e tyre. Pikërisht këtu udhëheqja në detyrë synon të fitojë votat që i nevojiten

 

Nga Marc PIERINI

Pushtimi i paprovokuar i Ukrainës nga Rusia duket i madh në politikën e jashtme të Turqisë. Akti balancues i Ankarasë midis Rusisë dhe Ukrainës e bën çështjen edhe më të vështirë për t’u menaxhuar. Pavarësisht disa përpjekjeve për ndërmjetësimin e paqes, sukseset deri më tani kanë qenë të kufizuara në shtrirje, një shkëmbim të burgosurish dhe një marrëveshje drithi që lejon transportimin e drithërave nga Odessa dhe portet fqinje nën një mekanizëm monitorimi të ngritur në Stamboll me Kombet e Bashkuara. Edhe kur Rusia deklaroi se po tërhiqej nga marrëveshja, Turqia vazhdoi, ndoshta me kushtin që Ukraina të mos përdorte korridoret e anijeve për të fshehur sulmet ndaj flotës ruse të Detit të Zi. Këto përpjekje janë të denja për t’u lavdëruar, por si të tilla nuk çojnë në paqe. Nëse ato ndodhin fare në afat të mesëm, bisedimet e paqes midis Rusisë dhe Ukrainës ndoshta do të nxiten nga Shtetet e Bashkuara dhe jo nga Turqia, thjesht për shkak të furnizimeve dhe udhëzimeve thelbësore ushtarake që Uashingtoni u ofron forcave të guximshme ukrainase.

Advertisements

Përveç kësaj, e vërteta e zhveshur është se Moska ndoshta nuk do të donte që Ankaraja të lehtësonte diskutimet e paqes, ndërsa anëtarët e NATO-s nuk do t’i besonin domosdoshmërisht të vetmit vend që ka dëmtuar arkitekturën e mbrojtjes së aleancës duke marrë në dorëzim raketa ruse dhe, si pasojë e pritshme Sanksionet e SHBA-së mbi luftëtarët stealth F-35, shkaktuan vetë një humbje të forcës në forcën e saj ajrore.

Megjithatë, në kohë zgjedhjesh, publiciteti ka rëndësi. Kur drejtori i Agjencisë Qendrore të Inteligjencës (CIA) William Burns u takua me homologun e tij rus, Sergei Naryshkin, në Ankara më 14 nëntor, agjencia turke e inteligjencës u sigurua të specifikonte se takimi u zhvillua në selinë e tyre. Përveç kësaj, kur Ankaraja vonoi pranimin e Finlandës dhe Suedisë në NATO për arsye të brendshme, kjo gjithashtu dëmtoi imazhin e Turqisë brenda aleancës në një kohë historike për kontinentin evropian dhe botën perëndimore. Nuk ka gjasa që ky bllokim të zgjidhet së shpejti, pasi akuzat e Turqisë ndaj Suedisë janë të lidhura ekskluzivisht me aktivizmin kurd në këtë të fundit. Sulmi tragjik me bombë në një rrugë të frekuentuar këmbësore në zemër të Stambollit më 13 nëntor ka treguar edhe një herë se asnjë kauzë politike nuk mund të justifikojë vrasjen pa kriter të familjeve dhe fëmijëve. Megjithëse tragjedia u dënua nga Partia Demokratike Popullore (HDP), e lidhur me kurdët, vetë udhëheqja e Partisë Punëtore të Kurdistanit (PKK) dhe Njësitë e Mbrojtjes Popullore Siriane (YPG), aparati i sigurisë ekspozoi menjëherë lidhjet midis të dyshuarit të kapur dhe PKK, si dhe rrëfimin e saj. Shkurtimisht, autoritetet e kanë bërë terrorizmin kurd një çështje kryesore në fushatën zgjedhore të 2023.

Hapat e ardhshëm mund të përfshijnë më shumë veprime ushtarake kundër milicive të PKK-së në Irakun e Veriut dhe, me lejimin e Rusisë, ndoshta në rajonin e Kobanê të Sirisë; një ndalim eventual i partisë HDP para zgjedhjeve; heshtja e partive opozitare dhe mediave për këtë temë (një ndalim mediatik u vendos menjëherë për lajmet për bombardimin); dhe ripërtëri akuzat kundër Shteteve të Bashkuara për mbështetjen e tyre ndaj forcave kurde siriane që luftojnë Shtetin Islamik (ISIS). Në përgjithësi, lufta mes “neve” dhe “ata” do të bëhet në mënyrë të pashmangshme një narrativë kyçe e fushatës elektorale. Ku i lë vendet europiane dhe NATO-n ky grup i ndërlikuar çështjesh dhe pasojat e tyre elektorale? Politika e brendshme është e para, si gjithmonë.

Me inflacionin zyrtarisht në 80 për qind dhe një politikë magjepsëse të normave të interesit, ekonomia turke është në gjendje të keqe, por masat bujare për të ndihmuar të varfrit, mësuesit, studentët dhe nëngrupet e tjera të votuesve po shpallen me bujë të madhe dhe pak detaje mbi financimin e tyre. Pikërisht këtu udhëheqja në detyrë synon të fitojë votat që i nevojiten. Ndërkohë, kontrolli i rreptë mbi median dhe shoqërinë civile do të sigurojë që gjendja reale e ekonomisë së vendit të mos diskutohet shumë qartë. Ligji i sapoformuar për dezinformimin do të ndihmojë.

Politika e jashtme e Turqisë do të vihet në shërbim të imperativave të brendshme politike për të demonstruar se në momente të vështira vendi ka nevojë për një lidership të aftë për t’i rezistuar presionit të forcave të jashtme dhe për të imponuar kursin e tij të pavarur. Disa raste do të përdoren për të mbledhur kombin rreth flamurit dhe për rrjedhojë për të heshtur koalicionin opozitar: mosmarrëveshjet për kufijtë detarë me Greqinë (nëse jo rëndësia e vetë Traktatit të Lozanës), rasti i një zgjidhjeje me dy shtete për Qipron, dhe operacione shtesë ushtarake në veri të Sirisë. Ironia është se narrativat më luftarake kundër Greqisë, më shumë biseda për njohjen e drejtpërdrejtë ose të tërthortë të “Republikës Turke të Qipros Veriore” dhe batalioneve të dërguara në Kobanê do të dëmtojnë drejtpërdrejt pozitën ndërkombëtare të Turqisë, si politikisht ashtu edhe financiarisht. Mbetet për t’u parë se çfarë do të duhet të propozojë koalicioni i opozitës me gjashtë parti si platformë elektorale.

Ky koalicion deri tani është bashkuar kryesisht nga kundërshtimi i tij ndaj Presidentit Rexhep Taip Erdogan. Ambiciet e saj të brendshme janë të qarta, kthimi në sistemin parlamentar, rivendosja e shtetit të së drejtës dhe lirive themelore dhe lëvizja drejt një politike më të shëndoshë ekonomike, por propozimet e saj për politikën e jashtme janë shumë më pak të njohura dhe kohezive. Pritet publikimi i një platforme gjithëpërfshirëse.

Nëse koalicioni opozitar do të jetë në gjendje të bashkojë veprimet e tyre dhe të qëndrojë i bashkuar, do të jetë një provë lakmusi për ta dhe për demokracinë e Turqisë. (Carnegie Europe)