Hyrje | Opinion | Shekullarizimi dhe shqiptarët

Shekullarizimi dhe shqiptarët

Madhesia e germave: Decrease font Enlarge font
image

Senat FERATI

Shekullarizimi, edhe pse fillesat filozofike i ka që nga antikiteti, si sistem ideologjik fillon të paraqitet me "vdekjen e Zotit", e cila vdekje çoi pashmangshmërisht edhe në vdekjen e Njeriut në dy luftërat botërore (Aushvici, Dahau), kurse sot, me krizën e vlerave jo vetëm morale, aktualisht po prodhon frikën universale me shpikjen e terrorizmit si pasoj e frikës nga rënia e degjenerimi (antimoderna), meqë dështuan Utopitë e saja (Mbinjeriu, Socializmi,etj). Por, gjithashtu, shekullarizimi u dëshmua edhe në aspektin pozitiv me rezultatet e tija të pamohueshme: liberalizmi, pluralizmi, demokracia, tregu i lirë, barazia gjinore, shteti ligjor, etj. Dhe, vërtetë na kushtoi shumë diktatura e religjionit në Mesjetë, por aq më shumë na kushtuan e dhe diktaturat e shekullarizimit (fashizmi e komunizmi) në kohët moderne! Në anën tjetër, Islami gjendet ende në fazën tradicionale, nëse si referim kemi Modernën dhe Postmodernën, sepse ende nuk ia ka dale të i rimodifikojë idetë fundamentale njerëzore, siç janë Liria,Koha, Tjetri etj. Psh. Koha, jo vetëm në rrafshin diskursiv, ka implikimet e veta jo vetëm filozofike e teologjike: nëse Islami është i zhvilluar (kompakt), bashkëkohor, përparimtar, atëherë paraqitet dilema se pse në rrafshin real-praktik duket i stagnuar, tradicionalist, i pazhvilluar? Në cilën kohë Islami është i zhvilluar e në cilëm i stagnuar? Apo, ndoshta tjetër Islam është ai i përsosuri (i amshueshmi, si epifenomen) e tjetër ai i stagnuari (si fenomen historik)? Por, atëherë në cilën hapësirë është njëri e në cilën është tjetri, meqë Koha pa Hapësirë është diçka paradoksale, inekzistente. Eklipsimi i kësaj ideje në mendësinë Islame ka implikimet e veta jo vetëm ideologjike, por edhe praktike, sepse po e mbanë këtë në raporte të retarduara ndaj Lirisë, Modernes, Demokracisë, Kombit, Tjetrit, etj. Sepse, të themi, Tjetri nuk mund të njihet si vlerë në totalitetin e tij pa kritikë autentike e cila do të na e mundësojë që te Tjetri të e shohim Unin tonë, jo vetëm në kuptimin antropologjik, por edhe në atë moral. Anatemimi i Tjetrit jo vetëm që kultivon narcisëm brenda Unit, por edhe në botën që e rrethon krijon raporte antagoniste, që është në kundërshtim me Vizionin Islam, i cili si intencë fundamentale e ka Paqen. Sfida ekzistencialiste po i ballafaqon këto dy sisteme vlerash homogjene (të vetëmjaftueshme) në një garë jo të barabartë, por konkurimi i alternativave ideore nënkupton edhe refleksionin kreativ dhe tejkalimin e dihotomisë disfunksionale, sepse e keqja nuk është te Tjetri (zhvillimi dhe forca e tij), por te Uni i autuar (i izoluar në hapësirën pa kohë!). Kriza që po përjetohet aktualisht në botën Islame nuk është dhe aq për mungesë resursesh e potencialesh, por më shumë mungesë e metodës (antropologjike, analitike, historike) është krizë e koncepteve dhe ideve politike. Meqë reformimi i koncepteve është proces ende i pambaruar, andaj ende po kemi më shumë imitim të së kaluarës (krenimi me Kohën e Artë), se sa qëndrim kreativ ndaj të sotmes e të nesërmes! Ideja e sundimit të ligjit (shteti ligjor me pavarësinë e tri pushteteve), lirisë njerëzore, statusi i gruas, tregu i lire, etj., gjitha këto ende ndodhen në inkubatorin intelektual. Shkretëtira intelektuale në botën Islame po përceptohet si oazë metafizike në sytë e muslimanëve, si pasojë e të kuptuarit tradicionalist (dogmatik) të vlerave Islame dhe si mungesë e të kuptuarit dinamik të fundamenteve të tij dhe misionit të tij historik. Por, që të jetë konkurrent me shekullarizmin, mendësia islame duhet të lirohet nga terrorizmi i saj akadem, nga taklidi dhe psikologjia e inferioritetit, patjetër të e bëjë detabuizimin e metodave të të menduarit, që të mundemi pa filtra t'i qasemi burimeve dhe vlerave universale të Islamit, siç vepruan edhe gjeneratat e para në historinë islame, të cilat me të kuptuarit e drejtë, sintetizues, dinamik e pa fatalizëm, arritën të jenë në nivelin e përgjegjësisë historike dhe e shpien Islamin në zenitin e Historisë. Edhe kriza e shekullarizimit nuk është e rastësishme, por është sistemore, aksiologjike dhe ontologjike. Kriza e kuptimësisë, atrofimi i moralit, komercializimi i Artit, fetishizimi i të nesërmes, hyjnizimi i Mendjes; gjitha këto nuk janë vetëm efekte anësore të të menduarit shekullarist, por burojnë nga esenca e saj. Shekullarizimi njeriut të sotëm nuk po i jep përgjigje në pyetjen ekzistencialiste që e brenë atë në qenien e tij:"Kush jam unë?","Cili është fati im?". Dhe për këtë arsye, pasigurinë ekzistencialiste të njeriut modern, anarkinë morale të njeriut postmodern, nuk mund të e zgjidh shekullarizimi. Siç konstatoi filozofi i fundit ekzistencialist, Marttin Hajdegeri, në intervistën e fundit të jetës së tij:"Nga një situate e këtillë mund të na shpëtojë vetëm Zoti"! Pra, jo Mendja. Kurse filozofia (shekullarizimi), që nga Niçeja e deri më sot, nuk e njeh Zotin si Qenie ontologjike, dhe për rrjedhojë, sipas Hajdegerit, nuk mund të i përgjigjet njeriut:"Ku shkon ai?", pra cili është kuptimi i jetës së tij trancendentale. Por, sidoqoftë, konkurrimi i këtyre dy alternativave ideologjike të mëdha, këtyre dy sistemeve të vlerave, nuk duhet të jetë përjashtuese, konkurrencë deri në përjashtim, por, përkundrazi, është e patjetërsueshme të jetë një garë përplotësuese, dialektike. Edhepse akorporimi këtyre dy sistemeve duket si pajtim i dy antagonizmave, si diçka e pamundur, punë Sizifi, realiteti i ekzistencës njerëzore po e dëshmon të kundërtën. Për sa na përket ne shqiptarëve duhet të mos bëjmë zgjedhjen false mes njërit apo tjetrit sistem të vlerave (ose-ose), por duhet të i harmonizojmë që të dy sistemet në mendësinë tonë, në identitetin tonë kombëtar, sepse vetëm në këtë mënyrë mund të e ruajmë ekzistencën tonë. Vlera edhe gjithënjerëzore edhe kombëtare janë edhe Jezusi edhe Muhamedi, por edhe Skënderbeu e Nënë Tereza. Këtë bashkëdyzim vlerash duhet të e kultivojmë si një tërësi kompakte dhe të e integrojmë në sistemin politik, në institucionet arsimore, në platformat mediale e kulturore, sepse vetëm në këtë mënyrë mund t'i ruajmë interesat strategjike kombëtare (orientimin perëndimor, trinitetin fetar, pozitën gjeostrategjike) dhe stabilitetin psiko-social, kulturor e politik. Rrjedhimisht, çdo prejudikim apo favorizim i njërit sistem (religjion) mbi tjetrin do të prodhojë destabilitet politik, institucional, kulturor e identitar. Por edhe e kundërta, margjinalizimi i fesë si çështje private, favorizimi i shekullarizimit si sistem sundues, duke e trajtuar religjionin si toalet banjoje (çështje intime), po prodhon dezintegrim shpirtëror dhe erozionin moral: vrasjet e vetëvrasjet e shtuara, dhuna në familje e jashtë saj, droga e prostitucioni në institucionet arsimore e gjetiu, travestimi i gjinive, çorientimi social e antropologjik i shoqërisë,etj. Këto dukuri janë normale në shoqëritë postmoderne! Por, vërtetë, a janë normale për një Qenie mendore?! A është ky Njeriu? Siç ka shkruar Pjetër Bogdani:"Populus non inteligens vapulabit" (Populli nuk do të pësojë duke qenë i ditunë). Ta respektojmë këtë porosi…

Vlerëso tekstin
3.75
  • email Email shokëve
  • print Printo
  • Plain text Vetem tekst
Tjera ngaOpinion
Previous
image
Tregimi për tre vëllezër
Ferid MUHIQ Europa është kontinent me fat të veçantë. Me sa njohim, vetëm Europa ka mitin e saj për formimin (lindjen) vetjak. Janë ruajtur madje dy ...
image
Gjakmarrja
Rexhep QOSJA Gjakmarrja është një dramë shumë tragjike në jetën e popullit shqiptar. Kjo është një dukuri, mund të thuhet madje, një kategori historike e jetës ...
image
Çfarë Shqipërie duam?
Fatos BAXHAKU  “Një i huaj kur vjen nga Europa në Shqipëri, sheh një vend mjaft të bukur, me brigje deti, me limane të mira, me fusha ...
image
Një profil i çastit i elektoratit kosovar
Shkëlzen MALIQI Ka një mësim të përgjithshëm që skena politike e Kosovës mund ta nxjerrë nga zgjedhjet lokale dhe ky është ai i tendencës së zbutjes ...
image
Pse hesht inteligjencia “opozitare”?
Fadil LUSHI Dikur moti presidenti  francez Fransua Miteran, kishte vizituar Londrën dhe pasi kishte përfunduar takimi protokollar me Margaret Thaçerin, prej saj kishte kërkuar që të ...
image
Tribunali kundër UÇK-së: Produkt i agjendës antishqiptare
Sadri RAMABAJA  Kushdo që në mediat tona merr guximin qytetar e intelektual të shkruaj për rrezikun nga islami radikal dhe nga rikthimi i mundshëm i nostalgjikëve ...
image
Tundimi i Jaltës
  Julia Timoshenko  Periudha e qetë mes deklarimit të luftës në Shtator 1939 dhe sulmit blic nazist mbi Belgjikën dhe Francën në maj të vitit 1940 që ...
image
Vehabistët shqiptarë – nga “hipnotizimi nga përsëritja”
Ramiz LLADROVCI Pak kohë më parë, një i ri shqiptar nga Kosova, pak më shumë se 25-vjeçar, njeri që kishte nisur studimet në vendin e tij, ...
image
Krimeja, Kosova...
Mr. Festim POLLOZHANI Është interesant fakti se që nga përshkallëzimi i konfliktit mes Rusisë dhe Ukrainës lidhur me ishullin e Krimesë, është tentuar që të bëhet ...
image
A duhet ose s`duhet ndryshuar standardin e gjuhës shqipe?
Haki Ymeri-BINA Lidhur me intervenimin në standardin e gjuhës shqipe mendimet janë të ndara. Një grup gjuhëtarësh dhe intelektualësh të profileve të ndryshme mendojnë se standardin ...
image
Rusët po ikin apo po vijnë?
Michael WEISS  Të premten mediat botërore njoftuan se presidenti rus, Vladimir Putin i telefonoi homologut amerikan, Barak Obamës, duke i kërkuar diskutime për një zgjidhjeje diplomatike ...
image
Ku ishte luftë - nuk kishte FARK, ku kishte FARK-nuk ishte luftë
Ramiz LLADROVCI Në institucionet e Kosovës, por edhe jashtë tyre, prej disa kohësh po diskutohet për statusin e veteranëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Projektligji i ...
image
Tjetri
Dy dekada më parë në Perëndim, e ardhmja e Ballkanit lexohej si Ballkani i nxehtë dhe i konflikteve. Ballkani i gjuhës së refuzuar “të tjetrit”, ...
image
Politika e fuqive – Shekulli 21
Shumë aspekte të skenës ndërkombëtare mbeten të papëlqyeshëm e të shëmtuar, dhe është e lehtë të dukesh i ashpër apo të thuash se i kupton ...
image
Hierarkia e evropianizimit
Enis SULSTAROVA Kontinenti i Evropës nuk ka kufij të qartë gjeografikë në pjesën lindore të tij, aty ku bashkohet me Azinë. Kjo do të thotë se ...
Next
Arkivi
first first Prill, 2014 first first
Di Ma Me En Pr Sh
1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30
Arkivi sipas gazetareve
Tags
Ska tags per kete artikull