Hyrje | Opinion | Shekullarizimi dhe shqiptarët

Shekullarizimi dhe shqiptarët

Madhesia e germave: Decrease font Enlarge font
image

Senat FERATI

Shekullarizimi, edhe pse fillesat filozofike i ka që nga antikiteti, si sistem ideologjik fillon të paraqitet me "vdekjen e Zotit", e cila vdekje çoi pashmangshmërisht edhe në vdekjen e Njeriut në dy luftërat botërore (Aushvici, Dahau), kurse sot, me krizën e vlerave jo vetëm morale, aktualisht po prodhon frikën universale me shpikjen e terrorizmit si pasoj e frikës nga rënia e degjenerimi (antimoderna), meqë dështuan Utopitë e saja (Mbinjeriu, Socializmi,etj). Por, gjithashtu, shekullarizimi u dëshmua edhe në aspektin pozitiv me rezultatet e tija të pamohueshme: liberalizmi, pluralizmi, demokracia, tregu i lirë, barazia gjinore, shteti ligjor, etj. Dhe, vërtetë na kushtoi shumë diktatura e religjionit në Mesjetë, por aq më shumë na kushtuan e dhe diktaturat e shekullarizimit (fashizmi e komunizmi) në kohët moderne! Në anën tjetër, Islami gjendet ende në fazën tradicionale, nëse si referim kemi Modernën dhe Postmodernën, sepse ende nuk ia ka dale të i rimodifikojë idetë fundamentale njerëzore, siç janë Liria,Koha, Tjetri etj. Psh. Koha, jo vetëm në rrafshin diskursiv, ka implikimet e veta jo vetëm filozofike e teologjike: nëse Islami është i zhvilluar (kompakt), bashkëkohor, përparimtar, atëherë paraqitet dilema se pse në rrafshin real-praktik duket i stagnuar, tradicionalist, i pazhvilluar? Në cilën kohë Islami është i zhvilluar e në cilëm i stagnuar? Apo, ndoshta tjetër Islam është ai i përsosuri (i amshueshmi, si epifenomen) e tjetër ai i stagnuari (si fenomen historik)? Por, atëherë në cilën hapësirë është njëri e në cilën është tjetri, meqë Koha pa Hapësirë është diçka paradoksale, inekzistente. Eklipsimi i kësaj ideje në mendësinë Islame ka implikimet e veta jo vetëm ideologjike, por edhe praktike, sepse po e mbanë këtë në raporte të retarduara ndaj Lirisë, Modernes, Demokracisë, Kombit, Tjetrit, etj. Sepse, të themi, Tjetri nuk mund të njihet si vlerë në totalitetin e tij pa kritikë autentike e cila do të na e mundësojë që te Tjetri të e shohim Unin tonë, jo vetëm në kuptimin antropologjik, por edhe në atë moral. Anatemimi i Tjetrit jo vetëm që kultivon narcisëm brenda Unit, por edhe në botën që e rrethon krijon raporte antagoniste, që është në kundërshtim me Vizionin Islam, i cili si intencë fundamentale e ka Paqen. Sfida ekzistencialiste po i ballafaqon këto dy sisteme vlerash homogjene (të vetëmjaftueshme) në një garë jo të barabartë, por konkurimi i alternativave ideore nënkupton edhe refleksionin kreativ dhe tejkalimin e dihotomisë disfunksionale, sepse e keqja nuk është te Tjetri (zhvillimi dhe forca e tij), por te Uni i autuar (i izoluar në hapësirën pa kohë!). Kriza që po përjetohet aktualisht në botën Islame nuk është dhe aq për mungesë resursesh e potencialesh, por më shumë mungesë e metodës (antropologjike, analitike, historike) është krizë e koncepteve dhe ideve politike. Meqë reformimi i koncepteve është proces ende i pambaruar, andaj ende po kemi më shumë imitim të së kaluarës (krenimi me Kohën e Artë), se sa qëndrim kreativ ndaj të sotmes e të nesërmes! Ideja e sundimit të ligjit (shteti ligjor me pavarësinë e tri pushteteve), lirisë njerëzore, statusi i gruas, tregu i lire, etj., gjitha këto ende ndodhen në inkubatorin intelektual. Shkretëtira intelektuale në botën Islame po përceptohet si oazë metafizike në sytë e muslimanëve, si pasojë e të kuptuarit tradicionalist (dogmatik) të vlerave Islame dhe si mungesë e të kuptuarit dinamik të fundamenteve të tij dhe misionit të tij historik. Por, që të jetë konkurrent me shekullarizmin, mendësia islame duhet të lirohet nga terrorizmi i saj akadem, nga taklidi dhe psikologjia e inferioritetit, patjetër të e bëjë detabuizimin e metodave të të menduarit, që të mundemi pa filtra t'i qasemi burimeve dhe vlerave universale të Islamit, siç vepruan edhe gjeneratat e para në historinë islame, të cilat me të kuptuarit e drejtë, sintetizues, dinamik e pa fatalizëm, arritën të jenë në nivelin e përgjegjësisë historike dhe e shpien Islamin në zenitin e Historisë. Edhe kriza e shekullarizimit nuk është e rastësishme, por është sistemore, aksiologjike dhe ontologjike. Kriza e kuptimësisë, atrofimi i moralit, komercializimi i Artit, fetishizimi i të nesërmes, hyjnizimi i Mendjes; gjitha këto nuk janë vetëm efekte anësore të të menduarit shekullarist, por burojnë nga esenca e saj. Shekullarizimi njeriut të sotëm nuk po i jep përgjigje në pyetjen ekzistencialiste që e brenë atë në qenien e tij:"Kush jam unë?","Cili është fati im?". Dhe për këtë arsye, pasigurinë ekzistencialiste të njeriut modern, anarkinë morale të njeriut postmodern, nuk mund të e zgjidh shekullarizimi. Siç konstatoi filozofi i fundit ekzistencialist, Marttin Hajdegeri, në intervistën e fundit të jetës së tij:"Nga një situate e këtillë mund të na shpëtojë vetëm Zoti"! Pra, jo Mendja. Kurse filozofia (shekullarizimi), që nga Niçeja e deri më sot, nuk e njeh Zotin si Qenie ontologjike, dhe për rrjedhojë, sipas Hajdegerit, nuk mund të i përgjigjet njeriut:"Ku shkon ai?", pra cili është kuptimi i jetës së tij trancendentale. Por, sidoqoftë, konkurrimi i këtyre dy alternativave ideologjike të mëdha, këtyre dy sistemeve të vlerave, nuk duhet të jetë përjashtuese, konkurrencë deri në përjashtim, por, përkundrazi, është e patjetërsueshme të jetë një garë përplotësuese, dialektike. Edhepse akorporimi këtyre dy sistemeve duket si pajtim i dy antagonizmave, si diçka e pamundur, punë Sizifi, realiteti i ekzistencës njerëzore po e dëshmon të kundërtën. Për sa na përket ne shqiptarëve duhet të mos bëjmë zgjedhjen false mes njërit apo tjetrit sistem të vlerave (ose-ose), por duhet të i harmonizojmë që të dy sistemet në mendësinë tonë, në identitetin tonë kombëtar, sepse vetëm në këtë mënyrë mund të e ruajmë ekzistencën tonë. Vlera edhe gjithënjerëzore edhe kombëtare janë edhe Jezusi edhe Muhamedi, por edhe Skënderbeu e Nënë Tereza. Këtë bashkëdyzim vlerash duhet të e kultivojmë si një tërësi kompakte dhe të e integrojmë në sistemin politik, në institucionet arsimore, në platformat mediale e kulturore, sepse vetëm në këtë mënyrë mund t'i ruajmë interesat strategjike kombëtare (orientimin perëndimor, trinitetin fetar, pozitën gjeostrategjike) dhe stabilitetin psiko-social, kulturor e politik. Rrjedhimisht, çdo prejudikim apo favorizim i njërit sistem (religjion) mbi tjetrin do të prodhojë destabilitet politik, institucional, kulturor e identitar. Por edhe e kundërta, margjinalizimi i fesë si çështje private, favorizimi i shekullarizimit si sistem sundues, duke e trajtuar religjionin si toalet banjoje (çështje intime), po prodhon dezintegrim shpirtëror dhe erozionin moral: vrasjet e vetëvrasjet e shtuara, dhuna në familje e jashtë saj, droga e prostitucioni në institucionet arsimore e gjetiu, travestimi i gjinive, çorientimi social e antropologjik i shoqërisë,etj. Këto dukuri janë normale në shoqëritë postmoderne! Por, vërtetë, a janë normale për një Qenie mendore?! A është ky Njeriu? Siç ka shkruar Pjetër Bogdani:"Populus non inteligens vapulabit" (Populli nuk do të pësojë duke qenë i ditunë). Ta respektojmë këtë porosi…

Vlerëso tekstin
3.75
  • email Email shokëve
  • print Printo
  • Plain text Vetem tekst
Tjera ngaOpinion
Previous
Next
Arkivi
first first Tetor, 2014 first first
Di Ma Me En Pr Sh
1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31
Arkivi sipas gazetareve
Tags
Ska tags per kete artikull