Fillimi | Lajmi i dit | Qeni i Sharrit përplas serbët me maqedonasit

Qeni i Sharrit përplas serbët me maqedonasit

Madhësia: Decrease font Enlarge font
image

I regjistruar në vitin 1939 në FNK si "Qen bari Ilir", përvetësimi i identitetit të Qenit të Sharrit, apo "Deltarit Ilir", nisi kur riregjistrohet nga ish Federata e Jugosllavisë si "Qeni bari jugosllav". Me këtë emër vazhdon të figurojë edhe sot i regjistruar, duke e lënë të hapur konfliktin mes Serbisë dhe Maqedonisë se kujt i takon qeni. Nga ana tjetër, kinologët kosovarë thonë se kjo racë po mundohet të përvetësohet nga të dyja palët, edhe pse autenticiteti i tij nuk mund të vihet në pikëpyetje

Shkup, 29 qershor - Shumë pak e njohin si Deltari Ilir, qenin që ka hapur debatin mes maqedonasve dhe serbëve për prejardhjen e tij. Të dy palët e kanë përvetësuar duke ia veshur nofkën me të cilën është i popullarizuar - Qeni i Sharrit, ndërsa problemi rihapet për shkak të dyshtetësisë së tij jugosllave - maqedonase dhe serbe. Të paktën, ashtu siç vijon të figurojë i regjistruar në Federatën Ndërkombëtare të Kinologëve si "Qeni bari jugosllav".

Debati mes dy shteteve zhvillohet përmes mediumeve dhe tezave që shpalosin të dyja palët. Kinologët serbë insistojnë që është qen me prejardhje serbe, ndërkohë që ato maqedonas mbrojnë teorinë se emri me të cilin është i regjistruar në vitin 1995, ka ardhur pas presionit të FNK-së, për të shmangur konfliktet me Serbinë. Në fakt, raca është regjistruar që në vitin 1939, me emrin "Qeni bari ilir", për t'u ndërruar disa vite më vonë në emrin që ka edhe sot. Të gjithë e anashkalojnë faktin se kjo racë qeni, që në Kosovë quhet Deltar (qen dhensh), ndërsa në Shqipëri "qen stani".

Madje, mediat kosovare shkruanin se maqedonasit po e vjedhin si të tyren këtë racë qeni. Këto kohë, Qeni i Sharrit dhe origjina e tij ka qenë në fokus edhe të mediave të huaja. Në reportazhin e gazetares Suzanë Blau për revistën "In Motion", që merret me kafshët shtëpiake, të realizuar në Shqipëri, gazetarja thotë se maqedonasit janë të çmendur pas këtij qeni kaq të bukur. "Ata e kanë atë si një qen emblemë, e kanë të përfshirë në denarin e tyre dhe në pulla poste".

Është i yni 

Kinologët serb po plasojnë gjithnjë e më shumë tezën se prejardhja e qenit është serbe, madje qentë e anës tjetër të Sharrit, asaj serbe, janë më të shumtë në numër dhe më të mirë sesa ata të Sharrit të Maqedonisë. Nga ana tjetër, kinologët maqedonas dyshtetësinë me të cilin është i regjistruar qeni, e argumentojnë me faktin se kompromisi i bërë në vitin 1995 në FNK erdhi si pasojë e frikës që kishin serbët në rast të anëtarësimit të Kosovës në këtë federatë, me çka Serbia do ta humbte racën e Qenit të Sharrit, pasi ajo pjesë ku rritet ky qen, gjendet në territorin kosovar.

Agjencia serbe e lajmeve Tanjug shkruan se qeni, pas regjistrimit në vitin 1939 si "Qeni bari i Ilirisë", 18 vite më pas propozimit të Lidhjes Jugosllave të Kinologëve, mori edhe emrin që e mban tani. "?ugosllavia nuk ekziston më, por edhe pse deri tani kemi pasur konteste lidhur me faktin se si do të quhet - maqedonas apo serb, emri i tij zyrtar nuk ka ndryshuar. Megjithatë, Serbia e ka argumentuar se Qeni i Sharrit është i saj, duke pasur parasysh faktin se kjo racë gjendet në numër më të madh në territorin e saj", ka deklaruar Mahmud al Dagistani, sekretari i përgjithshëm i Lidhjes së Kimologëve të Serbisë. Por sipas homologut të tij nga Maqedonia, Sllobodan Milloshovski, kjo racë i takon Maqedonisë, pasi është e përhapur jo vetëm në Malin Sharr, por edhe në ato Korab, Bistra dhe Jakupica. Një kultivues serb, Nenad Stojmenoviq insiston se kjo racë i takon Serbisë, pasi vetëm qentë serb janë më cilësor dhe më të shumtë në numër sesa ato të Maqedonisë. "Bile edhe pse Kosova njihet si shtet, shqiptarët e kanë pagëzuar si 'Deltari Ilir' qenin që është i ngjashëm me atë Sharrit, dhe si të tillë e kanë dorëzuar në FNK, me standard të ri", thotë Stojmenoviq. 

Si nisi përvetësimi 

Në studimin e Shoqatës së Kinologëve të Kosovës jepen detaje rreth "Deltarit Ilir" ose Qenit të Sharrit. Në të shkruhet se në 100 vitet e fundit, si në aspektin morfologjik të emërtimit ashtu edhe në atë të karakterit (tipareve), raca është prezantuar në mënyrë të shtrembëruar para opinionit botëror. "Edhe pse prezantohet se kjo racë është e njëjtë me racën, e cila është regjistruar në FCI, së pari me emrin Deltari ilir (Ilirski Ovçar) në vitin 1939, pastaj me insistimin e Federatës Kinologjike të Jugosllavisë së atëhershme, në vitin 1957, për qëllime të caktuara politike, që neve shqiptarëve të na mohojnë çdo gjë autoktone, është ndryshuar në 'Jugosllovenski ovçarski pas sarplaninac'. 'Deltari Ilir' në mënyrë absolute ndryshon si nga aspekti morfologjik, ashtu edhe për nga karakteri me 'Sharplanincin', dhe është me rëndësi të themi se 'Deltari Ilir' si racë nuk ka qenë asnjëherë i standardizuar.

Është e vërtetë se nga ky lloj i qenve janë marrë ekzemplarë dhe janë dërguar nëpër Jugosllavinë e atëhershme dhe nga kinologët e ndryshëm si dhe nga ushtria jugosllave janë bërë eksperimente me ta duke i përzier me raca të tjera dhe e kanë krijuar racën, të cilën e njohim dhe është e pranuara në FCI si 'Jugoslovenski Ovçarski Pas Sarplaninac', dhe parametrat e standardit të cilat i ka sot 'Sharplaninci' nuk përputhen me parametrat e standardit, të cilat i ka 'Deltari Ilir'. Sesi dhe ku i kanë marrë ato parametra kinologët jugosllavë dhe janë ardhur deri te ai standard i tyre, vetëm ata e dinë", thuhet ndër të tjera në reagimet e kohëve më parë të kinologëve kosovar. Në Kosovë, këtë racë e quajnë Deltar (Qen i Dhenve), kurse në Shqipëri e kemi një racë të ngjashme dhe quhen "Qen stanesh", por janë të pa standardizuar.

Molosët krijuan Qenin e Sharrit 

Kinologët thonë se "Deltari Ilir" është racë autoktone ilire, e krijuar në Gadishullin Ilirik (Ballkanik) para mijëra viteve. Rreth krijimit të kodit gjenetik të kësaj race, ekzistojnë dy teori. E para thotë se kanë prejardhje nga qentë e Kaukazit para 2500 viteve, teori e cila nuk qëndron shumë dhe teoria e dytë, e cila thotë se kanë prejardhje nga Tibeti dhe ka ardhur para mijëra viteve në kohën e Aleksandrit të Madh, ku është kryqëzuar me qentë vendas. Në ato troje ka banuar fisi i njohur ilir - Molosët, i cili është marrë me bujqësi ekstensive dhe ka kultivuar qen të tillë autoktonë prej të cilëve e ka prejardhjen dhe ekziston raca autoktone "Deltari ilir". (E.H./KOHA) 


Votoni këtë tekst
2.67

Subscribe to comments feed Komente (0 dërguar):

gjithsej: | shfaqen:

Dërgoni komentin comment

Shkruani kodin e fotos:

  • email Email mikut
  • print Verzioni print
  • Plain text Tekst i thjeshtë
Tjera ngaLajmi i dit
Previous
image
Ndryshe me Xhabir Ahmeti
Delvina KËRLUKU Xhabir Ahmeti - shkrimtar, studiues, përkthyes, kolumnist, është lindur dhe rritur në Tetovë, me shkollim fillor e të mesëm në Tetovë. Studimet për letërsi...
image
Ndryshe me Qenan Hasanin
Delvina KËRLUKU Qenan Hasani u lind më 20 maj të vitit 1940 në fshatin Desovë të Prilepit, në një familje me gjendje tejet të vështirë ekonomike....
image
Ndryshe me Afrim Spahiun
Delvina KËRLUKU Afrim Spahiu është profesor, fotograf dhe producent arti. Është lindur në Dibër të Madhe më 3 maj të vitit 1951. Aty ka përfunduar shkollimin...
image
Ndryshe me Blerim Rekën
Delvina KËRLUKU Prof. Dr. Blerim Reka është Pro-rektor për marrëdhënie ndërkombëtare në UEJL dhe dekan i Fakultetit Juridik, ishte dekan i Fakultetit të Administrimit Publik dhe...
image
Ndryshe me Muzbajdin Qamilin
Delvina KËRLUKU Aktori Musabejdin Qamili lindi në nëntor, të vitit 1972, në Tetovë. Ka luajtur mbi 30 role. Është nderuar me çmime në Kosovë, Bullgari, Maqedoni....
image
Ndryshe me Teuta Ajdini - Jegeni
Delvina KËRLUKU  Teuta Ajdini - Jegeni lindi në Shkup, në vitin 1963. ka luajtur mbi 70 role, është fituese e 4 çmimeve, për rolet e saj....
image
Ndryshe me Zamir Dikën
Delvina KËRLUKU Zamir Dika (1969). U lind në Dibër. Fakultetin e Makinerisë e kreu në Universitetin e Prishtinës. Studimet pasdiplomike në Universitetin Politeknik të Tiranës, ku...
image
Ndryshe me Haxhi Maqellarën
Delvina KËRLUKU Haxhi Maqellara, ka lindur në Dibër të Madhe (ashtu i pëlqen ta thërret këtë vend, sepse siç thotë bilbili i këngës shqipe, Dibranët cilësohen...
image
Ndryshe me Ali Aliun
Delvina KËRLUKU Ali Aliu u lind më 1 prill 1934 në Prespë (Kranjë). Shkollën fillore tetëvjeçare e kreu në qytetin e Manastirit në vitin 1951, ndërsa...
image
Ndryshe me Ismail Arsllanin
Zhgënjim për mua është zhvleftësimi i profesionit të gazetarisë deri në masa denigruese, që bën gazetaria shqiptare në pjesën më të madhe të jetë në margjina dhe jo të ketë vendin e merituar, siç thuhet për të se është "fuqia e katërt" e pushtetit. Kjo vlen edhe për karikaturën, e cila nga mediat tona fare nuk vlerësohet, nuk ka interesim për të botuar karikatura në gazeta, me çka do të kultivoheshin karikaturistë të rinj. Sepse, karikatura është një segment i gazetarisë që çmohet lart në gjithë botën civilizuese...
image
Ndryshe me Azis Pollozhanin
Inflacioni i institucioneve të arsimit të lartë, hapja e tyre pa përmbushur minimumin ligjor, krijoji hapësirë për alibi për gjoja "nevojë të madhe për kuadro", të cilën e shfrytëzuan disa"tregtarë letrash", disa "tregtarë mjegulle" dhe me sa duket u krijua një "treg virtual" të "dijeve dhe diplomave virtuale", që e karakterizon fatkeqësisht ambientin e arsimit të lartë. Është për të ardhur keq që ndaj një gjendje të tillë mbetën indiferent edhe organet më përgjegjëse të ngarkuara për rrjedhat në arsim...
image
Ndryshe me Naser Zyberin
Delvina KËRLUKU U lind në vitin 1961 në Llaskarcë të Shkupit. Ka diplomuar në Fakultetin e Drejtësisë në Prishtinë. Nga viti 1990 deri më 1994 ka...
image
Ndryshe me Lulzim Again
Mjekësia është shkenca e vetme që punon për eliminimin e shkaqeve të ekzistencës së saj. Pra, bëri e i shëroi të gjitha sëmundjet, ajo do të pushojë së ekzistuari. Për fat të keq, kjo nuk ndodh. Mjekësia njëkohësisht është zanat, që integron në vete të arriturat më të reja shkencore, ku teknologjia informative tashmë luan rol të pazëvendësueshëm në funksionimin e saj. Nga ana tjetër, mjekësia si profesion është sfiduese, tunduese, tekanjoze, shpeshherë molisësh...
image
Ndryshe me Seladin Xhezairi
Kur i kujtoj këto 36 vite në gazetari, sesi më kujtohet fillimi kur një shkrim duhej ta rishikoje dy-tri herë, se si duhej të dëshmoheshe në një sektor, pastaj në tjetrin… pastaj se si duhej të ndërtoje kronikën asisoj që ose të shkonte pa u shkurtuar ose më mirë të mos jepej fare! Puna në RILINDJE, pse jo edhe në JUTEL, e sidomos në BBC, më ka mësuar se standardet, nga drejtshkrimi, përmbajtja apo edhe publikimi (leximi) i kronikës, janë e vetmja mënyrë që të sigurosh kafshatën me nder, pa hile, dhe pa i hyrë tjetrit në hak...
image
Ndryshe me Adelina Marku
Delvina KËRLUKU Adelina Marku u lindi në vitin 1971 në Dibër. Ka diplomuar në Fakultetin e Medicinës dhe ka marrë diplomë masteri në drejtimin Psikologji Politike....
Next
Arkivi
first first Maj, 2016 first first
Di Ma Enj Pr Sht
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31
Arkivi sipas gazetareve
Tag
Ska asnjë tag