Fillimi | Lajmi i dit | Qeni i Sharrit përplas serbët me maqedonasit

Qeni i Sharrit përplas serbët me maqedonasit

Madhësia: Decrease font Enlarge font
image

I regjistruar në vitin 1939 në FNK si "Qen bari Ilir", përvetësimi i identitetit të Qenit të Sharrit, apo "Deltarit Ilir", nisi kur riregjistrohet nga ish Federata e Jugosllavisë si "Qeni bari jugosllav". Me këtë emër vazhdon të figurojë edhe sot i regjistruar, duke e lënë të hapur konfliktin mes Serbisë dhe Maqedonisë se kujt i takon qeni. Nga ana tjetër, kinologët kosovarë thonë se kjo racë po mundohet të përvetësohet nga të dyja palët, edhe pse autenticiteti i tij nuk mund të vihet në pikëpyetje

Shkup, 29 qershor - Shumë pak e njohin si Deltari Ilir, qenin që ka hapur debatin mes maqedonasve dhe serbëve për prejardhjen e tij. Të dy palët e kanë përvetësuar duke ia veshur nofkën me të cilën është i popullarizuar - Qeni i Sharrit, ndërsa problemi rihapet për shkak të dyshtetësisë së tij jugosllave - maqedonase dhe serbe. Të paktën, ashtu siç vijon të figurojë i regjistruar në Federatën Ndërkombëtare të Kinologëve si "Qeni bari jugosllav".

Debati mes dy shteteve zhvillohet përmes mediumeve dhe tezave që shpalosin të dyja palët. Kinologët serbë insistojnë që është qen me prejardhje serbe, ndërkohë që ato maqedonas mbrojnë teorinë se emri me të cilin është i regjistruar në vitin 1995, ka ardhur pas presionit të FNK-së, për të shmangur konfliktet me Serbinë. Në fakt, raca është regjistruar që në vitin 1939, me emrin "Qeni bari ilir", për t'u ndërruar disa vite më vonë në emrin që ka edhe sot. Të gjithë e anashkalojnë faktin se kjo racë qeni, që në Kosovë quhet Deltar (qen dhensh), ndërsa në Shqipëri "qen stani".

Madje, mediat kosovare shkruanin se maqedonasit po e vjedhin si të tyren këtë racë qeni. Këto kohë, Qeni i Sharrit dhe origjina e tij ka qenë në fokus edhe të mediave të huaja. Në reportazhin e gazetares Suzanë Blau për revistën "In Motion", që merret me kafshët shtëpiake, të realizuar në Shqipëri, gazetarja thotë se maqedonasit janë të çmendur pas këtij qeni kaq të bukur. "Ata e kanë atë si një qen emblemë, e kanë të përfshirë në denarin e tyre dhe në pulla poste".

Është i yni 

Kinologët serb po plasojnë gjithnjë e më shumë tezën se prejardhja e qenit është serbe, madje qentë e anës tjetër të Sharrit, asaj serbe, janë më të shumtë në numër dhe më të mirë sesa ata të Sharrit të Maqedonisë. Nga ana tjetër, kinologët maqedonas dyshtetësinë me të cilin është i regjistruar qeni, e argumentojnë me faktin se kompromisi i bërë në vitin 1995 në FNK erdhi si pasojë e frikës që kishin serbët në rast të anëtarësimit të Kosovës në këtë federatë, me çka Serbia do ta humbte racën e Qenit të Sharrit, pasi ajo pjesë ku rritet ky qen, gjendet në territorin kosovar.

Agjencia serbe e lajmeve Tanjug shkruan se qeni, pas regjistrimit në vitin 1939 si "Qeni bari i Ilirisë", 18 vite më pas propozimit të Lidhjes Jugosllave të Kinologëve, mori edhe emrin që e mban tani. "?ugosllavia nuk ekziston më, por edhe pse deri tani kemi pasur konteste lidhur me faktin se si do të quhet - maqedonas apo serb, emri i tij zyrtar nuk ka ndryshuar. Megjithatë, Serbia e ka argumentuar se Qeni i Sharrit është i saj, duke pasur parasysh faktin se kjo racë gjendet në numër më të madh në territorin e saj", ka deklaruar Mahmud al Dagistani, sekretari i përgjithshëm i Lidhjes së Kimologëve të Serbisë. Por sipas homologut të tij nga Maqedonia, Sllobodan Milloshovski, kjo racë i takon Maqedonisë, pasi është e përhapur jo vetëm në Malin Sharr, por edhe në ato Korab, Bistra dhe Jakupica. Një kultivues serb, Nenad Stojmenoviq insiston se kjo racë i takon Serbisë, pasi vetëm qentë serb janë më cilësor dhe më të shumtë në numër sesa ato të Maqedonisë. "Bile edhe pse Kosova njihet si shtet, shqiptarët e kanë pagëzuar si 'Deltari Ilir' qenin që është i ngjashëm me atë Sharrit, dhe si të tillë e kanë dorëzuar në FNK, me standard të ri", thotë Stojmenoviq. 

Si nisi përvetësimi 

Në studimin e Shoqatës së Kinologëve të Kosovës jepen detaje rreth "Deltarit Ilir" ose Qenit të Sharrit. Në të shkruhet se në 100 vitet e fundit, si në aspektin morfologjik të emërtimit ashtu edhe në atë të karakterit (tipareve), raca është prezantuar në mënyrë të shtrembëruar para opinionit botëror. "Edhe pse prezantohet se kjo racë është e njëjtë me racën, e cila është regjistruar në FCI, së pari me emrin Deltari ilir (Ilirski Ovçar) në vitin 1939, pastaj me insistimin e Federatës Kinologjike të Jugosllavisë së atëhershme, në vitin 1957, për qëllime të caktuara politike, që neve shqiptarëve të na mohojnë çdo gjë autoktone, është ndryshuar në 'Jugosllovenski ovçarski pas sarplaninac'. 'Deltari Ilir' në mënyrë absolute ndryshon si nga aspekti morfologjik, ashtu edhe për nga karakteri me 'Sharplanincin', dhe është me rëndësi të themi se 'Deltari Ilir' si racë nuk ka qenë asnjëherë i standardizuar.

Është e vërtetë se nga ky lloj i qenve janë marrë ekzemplarë dhe janë dërguar nëpër Jugosllavinë e atëhershme dhe nga kinologët e ndryshëm si dhe nga ushtria jugosllave janë bërë eksperimente me ta duke i përzier me raca të tjera dhe e kanë krijuar racën, të cilën e njohim dhe është e pranuara në FCI si 'Jugoslovenski Ovçarski Pas Sarplaninac', dhe parametrat e standardit të cilat i ka sot 'Sharplaninci' nuk përputhen me parametrat e standardit, të cilat i ka 'Deltari Ilir'. Sesi dhe ku i kanë marrë ato parametra kinologët jugosllavë dhe janë ardhur deri te ai standard i tyre, vetëm ata e dinë", thuhet ndër të tjera në reagimet e kohëve më parë të kinologëve kosovar. Në Kosovë, këtë racë e quajnë Deltar (Qen i Dhenve), kurse në Shqipëri e kemi një racë të ngjashme dhe quhen "Qen stanesh", por janë të pa standardizuar.

Molosët krijuan Qenin e Sharrit 

Kinologët thonë se "Deltari Ilir" është racë autoktone ilire, e krijuar në Gadishullin Ilirik (Ballkanik) para mijëra viteve. Rreth krijimit të kodit gjenetik të kësaj race, ekzistojnë dy teori. E para thotë se kanë prejardhje nga qentë e Kaukazit para 2500 viteve, teori e cila nuk qëndron shumë dhe teoria e dytë, e cila thotë se kanë prejardhje nga Tibeti dhe ka ardhur para mijëra viteve në kohën e Aleksandrit të Madh, ku është kryqëzuar me qentë vendas. Në ato troje ka banuar fisi i njohur ilir - Molosët, i cili është marrë me bujqësi ekstensive dhe ka kultivuar qen të tillë autoktonë prej të cilëve e ka prejardhjen dhe ekziston raca autoktone "Deltari ilir". (E.H./KOHA) 


Votoni këtë tekst
2.67

Subscribe to comments feed Komente (0 dërguar):

gjithsej: | shfaqen:

Dërgoni komentin comment

Shkruani kodin e fotos:

  • email Email mikut
  • print Verzioni print
  • Plain text Tekst i thjeshtë
Tjera ngaLajmi i dit
Previous
image
Ndryshe me Azis Pollozhanin
Inflacioni i institucioneve të arsimit të lartë, hapja e tyre pa përmbushur minimumin ligjor, krijoji hapësirë për alibi për gjoja "nevojë të madhe për kuadro", të cilën e shfrytëzuan disa"tregtarë letrash", disa "tregtarë mjegulle" dhe me sa duket u krijua një "treg virtual" të "dijeve dhe diplomave virtuale", që e karakterizon fatkeqësisht ambientin e arsimit të lartë. Është për të ardhur keq që ndaj një gjendje të tillë mbetën indiferent edhe organet më përgjegjëse të ngarkuara për rrjedhat në arsim...
image
Ndryshe me Naser Zyberin
Delvina KËRLUKU U lind në vitin 1961 në Llaskarcë të Shkupit. Ka diplomuar në Fakultetin e Drejtësisë në Prishtinë. Nga viti 1990 deri më 1994 ka...
image
Ndryshe me Lulzim Again
Mjekësia është shkenca e vetme që punon për eliminimin e shkaqeve të ekzistencës së saj. Pra, bëri e i shëroi të gjitha sëmundjet, ajo do të pushojë së ekzistuari. Për fat të keq, kjo nuk ndodh. Mjekësia njëkohësisht është zanat, që integron në vete të arriturat më të reja shkencore, ku teknologjia informative tashmë luan rol të pazëvendësueshëm në funksionimin e saj. Nga ana tjetër, mjekësia si profesion është sfiduese, tunduese, tekanjoze, shpeshherë molisësh...
image
Ndryshe me Seladin Xhezairi
Kur i kujtoj këto 36 vite në gazetari, sesi më kujtohet fillimi kur një shkrim duhej ta rishikoje dy-tri herë, se si duhej të dëshmoheshe në një sektor, pastaj në tjetrin… pastaj se si duhej të ndërtoje kronikën asisoj që ose të shkonte pa u shkurtuar ose më mirë të mos jepej fare! Puna në RILINDJE, pse jo edhe në JUTEL, e sidomos në BBC, më ka mësuar se standardet, nga drejtshkrimi, përmbajtja apo edhe publikimi (leximi) i kronikës, janë e vetmja mënyrë që të sigurosh kafshatën me nder, pa hile, dhe pa i hyrë tjetrit në hak...
image
Ndryshe me Adelina Marku
Delvina KËRLUKU Adelina Marku u lindi në vitin 1971 në Dibër. Ka diplomuar në Fakultetin e Medicinës dhe ka marrë diplomë masteri në drejtimin Psikologji Politike....
image
Ndryshe me Abdylmenaf Bexheti
Në pamundësi për “anti” enciklopedi për momentin, por edhe për t’u zbutur dëmi nga pseudo enciklopedia, në botimi të ASHAM-it pritet të dalë përkthimi në maqedonishte i librit “Historia e shqiptarëve” e profesor Kristo Frashërit. Një histori afirmative dhe deskriptive e shqiptarëve dhe trojeve etnike shqiptare nga koha e paleolitit e deri në historinë e re. Njëkohësisht me insistimet tona dhe mirëkuptimin nga kryesia paraprake, është në proces miratimi elaboratit dhe ndryshimi i Statutit për të krijua një njësi të veçantë organizative (ndoshta edhe territoriale) për Studimet albanologjike apo ballkanike....
image
Ndryshe me Qerim Litën
Një komb nëse është i lirë dhe ka shtetin e vet, atëherë kjo mundëson që historia të shkruhet në bazë të atyre që e kanë krijuar historinë, ndërsa një komb që është i ndarë nga shteti amë dhe që i ka të kufizuar të drejtat e veta nacionale, historinë e tij e shkruajnë ata që kanë guximin intelektual dhe mbi të gjitha sakrifikojnë vetveten për ta zbardh të vërtetën e së kaluarës historike...
image
Ndryshe me Shpëtim Pollozhanin
Delvina KËRLUKU Shpëtim POLLOZHANI u lindur në Strugë, më 27 prill të vitit 1949, mirëpo viti i lindjes iu regjistrua më 12 shkurt të vitit 1950....
image
Ndryshe me Bajrush Mjakun
Dashakeqët i kam konsideruar dhe vazhdoj t'i konsideroj të gjithë ata të cilët me veprimet e tyre me dashje apo pa dashje, me qëllim apo pa qëllim (e të paqëllimshëm ka pak), janë munduar që të më vënë ndërskamsa të ndryshme, në mënyrë që ta ma ndërrojnë pozitën nga vertikalja në horizontale. Por, asnjëherë nuk ua kam ofruar kënaqësinë që të më shohin të shtrirë, të rrëzuar për toke, por, përkundrazi, ata më kanë dhënë kurajo që të vazhdoj me punë që di ta bëjë me përkushtim ...
image
Evropa ndjek këmba këmbës terroristët
Pas sulmeve terroriste në Bruksel, autoritetet evropiane të sigurisë kanë intensifikuar punën për gjetjen e personave të lidhur me atentatorët. Kërkohen së paku tetë të dyshuar si terroristë e falsifikues pasaportash...
image
Referi i vetëm me licencë ndërkombëtare
Nuredinin Misinin ngaKumanova, krahas profesionittë mësimëdhënësit të gjuhësdhe letërsisë shqipe nëshkollën fillore të Çerkezit,pjesën tjetër të kohës iakushton sportit të karatesë,posedon licencënkontinentale botërore dhegjithashtu është trajneri ivetëm shqiptar i certifikuarnë Federatën Botërore tëKaratesë (WKF) në dydisiplinat kata dhe kumite...
image
Ja përse u sulmua Brukseli
Jo vetëm që Brukseli është një objektiv i profilit të lartë për terroristët, por Belgjika ka patur probleme me grupet terroriste islamike për shumë vite dhe qindra nënshtetas belgë janë joshur të luftojnë për Shtetin Islamik në Siri dhe Irak. Shumë qytete kanë patur celula islamike, por më aktivet kanë qenë në Bruksel dhe në periferinë jugperëndimore të Molenbeekut...
image
Gejshat, tradita në tokën e lindjes së diellit
Investimi i shumë parave në veshjen dhe dukjen korrespondon me të ardhurat. Gejshat paguhen mirë dhe jo rrallë një argëtim me gejshat mund të kushtojë edhe disa mijë euro. Por, për dallim nga e kaluara, kur për shembull në vitin 1920 në Japoni kishte rreth 80.000 gejsha, tani si rezultat i depërtimit të kulturës perëndimore në Japoni, numri i gejshave është zvogëluar...
image
Ataturku, “armiku“ i Zogut!
Figura e krijuesit të shtetit turk Mustafa Qemal Ataturk ka dalë jashtë kornizave të zakonshme dhe është kthyer në mit dhe kult, një kult individi i pranueshëm dhe i ligjshëm jo vetëm nga adhuruesit e vendit të tij, por edhe të miliona njerëzve të tjerë në botë që aspirojnë për një shtet të së drejtës. Ai qëndron hijerëndë dhe dinjitoz në një vend të veçantë dhe të privilegjuar të historisë së Turqisë, të historisë botërore, pse jo edhe asaj shqiptare me të cilën e lidh origjina e tij jo e largët prej gjak shqiptari...
image
Misteri i fëmijëve të egër
Historitë e fëmijëve të shpëtuar nga egërsia kanë ngjallur për shumë shekuj mallëngjim, çudi dhe mosbesim. Përrallat e fëmijëve të adoptuar dhe të rritur nga ujqërit, arinjtë, majmunët dhe kafshë të tjera, e kanë marrë inspirimin e tyre vetë nga realiteti. Pasi bota mesjetare i la vend modernizmit, njeriu i egër apo i pyjeve u shndërrua nga prototipi i kaosit, çrregullimit dhe herezisë, në një njeri harmonik të ndriçuar dhe të kulturuar. Por megjithatë, njeriu i egër mbarte në vetvete edhe egërsinë, edhe sublimen, një imazh i dëshirës ashtu si i mëkatit. Fëmijët e egër të ngjallin edhe keqardhje për braktisjen e tyre çnjerëzore, por edhe çudinë për mënyrën se si i kanë mbijetuar egërsisë së pyjeve...
Next
Arkivi
first first Prill, 2016 first first
Di Ma Enj Pr Sht
1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
Arkivi sipas gazetareve
Tag
Ska asnjë tag