Hyrje | Lajmi i dit | Qeni i Sharrit përplas serbët me maqedonasit

Qeni i Sharrit përplas serbët me maqedonasit

Madhesia e germave: Decrease font Enlarge font
image

I regjistruar në vitin 1939 në FNK si "Qen bari Ilir", përvetësimi i identitetit të Qenit të Sharrit, apo "Deltarit Ilir", nisi kur riregjistrohet nga ish Federata e Jugosllavisë si "Qeni bari jugosllav". Me këtë emër vazhdon të figurojë edhe sot i regjistruar, duke e lënë të hapur konfliktin mes Serbisë dhe Maqedonisë se kujt i takon qeni. Nga ana tjetër, kinologët kosovarë thonë se kjo racë po mundohet të përvetësohet nga të dyja palët, edhe pse autenticiteti i tij nuk mund të vihet në pikëpyetje

Shkup, 29 qershor - Shumë pak e njohin si Deltari Ilir, qenin që ka hapur debatin mes maqedonasve dhe serbëve për prejardhjen e tij. Të dy palët e kanë përvetësuar duke ia veshur nofkën me të cilën është i popullarizuar - Qeni i Sharrit, ndërsa problemi rihapet për shkak të dyshtetësisë së tij jugosllave - maqedonase dhe serbe. Të paktën, ashtu siç vijon të figurojë i regjistruar në Federatën Ndërkombëtare të Kinologëve si "Qeni bari jugosllav".

Debati mes dy shteteve zhvillohet përmes mediumeve dhe tezave që shpalosin të dyja palët. Kinologët serbë insistojnë që është qen me prejardhje serbe, ndërkohë që ato maqedonas mbrojnë teorinë se emri me të cilin është i regjistruar në vitin 1995, ka ardhur pas presionit të FNK-së, për të shmangur konfliktet me Serbinë. Në fakt, raca është regjistruar që në vitin 1939, me emrin "Qeni bari ilir", për t'u ndërruar disa vite më vonë në emrin që ka edhe sot. Të gjithë e anashkalojnë faktin se kjo racë qeni, që në Kosovë quhet Deltar (qen dhensh), ndërsa në Shqipëri "qen stani".

Madje, mediat kosovare shkruanin se maqedonasit po e vjedhin si të tyren këtë racë qeni. Këto kohë, Qeni i Sharrit dhe origjina e tij ka qenë në fokus edhe të mediave të huaja. Në reportazhin e gazetares Suzanë Blau për revistën "In Motion", që merret me kafshët shtëpiake, të realizuar në Shqipëri, gazetarja thotë se maqedonasit janë të çmendur pas këtij qeni kaq të bukur. "Ata e kanë atë si një qen emblemë, e kanë të përfshirë në denarin e tyre dhe në pulla poste".

Është i yni 

Kinologët serb po plasojnë gjithnjë e më shumë tezën se prejardhja e qenit është serbe, madje qentë e anës tjetër të Sharrit, asaj serbe, janë më të shumtë në numër dhe më të mirë sesa ata të Sharrit të Maqedonisë. Nga ana tjetër, kinologët maqedonas dyshtetësinë me të cilin është i regjistruar qeni, e argumentojnë me faktin se kompromisi i bërë në vitin 1995 në FNK erdhi si pasojë e frikës që kishin serbët në rast të anëtarësimit të Kosovës në këtë federatë, me çka Serbia do ta humbte racën e Qenit të Sharrit, pasi ajo pjesë ku rritet ky qen, gjendet në territorin kosovar.

Agjencia serbe e lajmeve Tanjug shkruan se qeni, pas regjistrimit në vitin 1939 si "Qeni bari i Ilirisë", 18 vite më pas propozimit të Lidhjes Jugosllave të Kinologëve, mori edhe emrin që e mban tani. "?ugosllavia nuk ekziston më, por edhe pse deri tani kemi pasur konteste lidhur me faktin se si do të quhet - maqedonas apo serb, emri i tij zyrtar nuk ka ndryshuar. Megjithatë, Serbia e ka argumentuar se Qeni i Sharrit është i saj, duke pasur parasysh faktin se kjo racë gjendet në numër më të madh në territorin e saj", ka deklaruar Mahmud al Dagistani, sekretari i përgjithshëm i Lidhjes së Kimologëve të Serbisë. Por sipas homologut të tij nga Maqedonia, Sllobodan Milloshovski, kjo racë i takon Maqedonisë, pasi është e përhapur jo vetëm në Malin Sharr, por edhe në ato Korab, Bistra dhe Jakupica. Një kultivues serb, Nenad Stojmenoviq insiston se kjo racë i takon Serbisë, pasi vetëm qentë serb janë më cilësor dhe më të shumtë në numër sesa ato të Maqedonisë. "Bile edhe pse Kosova njihet si shtet, shqiptarët e kanë pagëzuar si 'Deltari Ilir' qenin që është i ngjashëm me atë Sharrit, dhe si të tillë e kanë dorëzuar në FNK, me standard të ri", thotë Stojmenoviq. 

Si nisi përvetësimi 

Në studimin e Shoqatës së Kinologëve të Kosovës jepen detaje rreth "Deltarit Ilir" ose Qenit të Sharrit. Në të shkruhet se në 100 vitet e fundit, si në aspektin morfologjik të emërtimit ashtu edhe në atë të karakterit (tipareve), raca është prezantuar në mënyrë të shtrembëruar para opinionit botëror. "Edhe pse prezantohet se kjo racë është e njëjtë me racën, e cila është regjistruar në FCI, së pari me emrin Deltari ilir (Ilirski Ovçar) në vitin 1939, pastaj me insistimin e Federatës Kinologjike të Jugosllavisë së atëhershme, në vitin 1957, për qëllime të caktuara politike, që neve shqiptarëve të na mohojnë çdo gjë autoktone, është ndryshuar në 'Jugosllovenski ovçarski pas sarplaninac'. 'Deltari Ilir' në mënyrë absolute ndryshon si nga aspekti morfologjik, ashtu edhe për nga karakteri me 'Sharplanincin', dhe është me rëndësi të themi se 'Deltari Ilir' si racë nuk ka qenë asnjëherë i standardizuar.

Është e vërtetë se nga ky lloj i qenve janë marrë ekzemplarë dhe janë dërguar nëpër Jugosllavinë e atëhershme dhe nga kinologët e ndryshëm si dhe nga ushtria jugosllave janë bërë eksperimente me ta duke i përzier me raca të tjera dhe e kanë krijuar racën, të cilën e njohim dhe është e pranuara në FCI si 'Jugoslovenski Ovçarski Pas Sarplaninac', dhe parametrat e standardit të cilat i ka sot 'Sharplaninci' nuk përputhen me parametrat e standardit, të cilat i ka 'Deltari Ilir'. Sesi dhe ku i kanë marrë ato parametra kinologët jugosllavë dhe janë ardhur deri te ai standard i tyre, vetëm ata e dinë", thuhet ndër të tjera në reagimet e kohëve më parë të kinologëve kosovar. Në Kosovë, këtë racë e quajnë Deltar (Qen i Dhenve), kurse në Shqipëri e kemi një racë të ngjashme dhe quhen "Qen stanesh", por janë të pa standardizuar.

Molosët krijuan Qenin e Sharrit 

Kinologët thonë se "Deltari Ilir" është racë autoktone ilire, e krijuar në Gadishullin Ilirik (Ballkanik) para mijëra viteve. Rreth krijimit të kodit gjenetik të kësaj race, ekzistojnë dy teori. E para thotë se kanë prejardhje nga qentë e Kaukazit para 2500 viteve, teori e cila nuk qëndron shumë dhe teoria e dytë, e cila thotë se kanë prejardhje nga Tibeti dhe ka ardhur para mijëra viteve në kohën e Aleksandrit të Madh, ku është kryqëzuar me qentë vendas. Në ato troje ka banuar fisi i njohur ilir - Molosët, i cili është marrë me bujqësi ekstensive dhe ka kultivuar qen të tillë autoktonë prej të cilëve e ka prejardhjen dhe ekziston raca autoktone "Deltari ilir". (E.H./KOHA) 


Vlerëso tekstin
1.00

Subscribe to comments feed Komente (0 publikuar):

gjthsej: | Tregohen:

Publikoni komentin tuaj comment

Ju lutem shënoni kodin që shikoni në imazh:

  • email Email shokëve
  • print Printo
  • Plain text Vetem tekst
Tjera ngaLajmi i dit
Previous
image
Vlera e natës së Kadrit
Ju kujtoj për një obligim tjetër, që është në fund të Ramazanit, i cili nuk duhet harruar. Po flas për sadakanë e fitrit. Është një obligim material, simbolik, por shumë i lartë tek Allahu (xh.sh). Është pastrim për agjëruesin, është ushqim për fukaranë ...
image
Prej cilave vise shqiptare vinin 39 Kryeministrat Shqiptarë të Perandorisë Osmane?
Shqiptarët qeverisën perandorinë osmane si kryeministra, për një periudhë kohore prej vjetësh në 500 vite sa qeverisi kjo perandori. Kryeministrat shqiptarë i dhanë osmanëve Anadollin, ...
image
Në vetminë magjike të Omer Kaleshit
Në Paris, Stamboll e gjetkë e duan dhe e respektojnë, e kanë pikasur qëmoti. Këto vitet e fundit rikthehet pak më shpesh në vendlindje, ku edhe pse me vonesë, qarqet politike dhe artistike mundohen t’i japin vendin që meriton. Një shtëpi muze do të ndërtohet për të poashtu në Kërçovë, apo Zajaz - për të cilën Omeri është duke mbledhur dokumente dhe gjëra të tjera që i ruan nga familja. Omeri është 82 vjeç, por që e ke të vështirë t’ia dallosh moshën nëse vetë nuk ta thotë. Është gjithë ëndrra dhe dëshira me sytë që i rrëzëllejnë dhe janë gjithmonë të gatshëm për të kapur momentin, për të shoqëruar çdo pjesëz rrëfimi. Dhe Omeri ka shumë për të treguar...
image
Alergjik nga ndarjet në Evropë
Vështirë se dikush e njeh politikën e Evropës aq mirë sa Zhan- Klod Junker. Për gati njëzet vjet ai ishte kryeministër i Luksemburgut dhe ka ...
image
Naivët i besojnë Putinit
Falë Zotit kemi Petro Poroshenkon. Kjo është përgjigja e shumë vëzhguesve perëndimorë, në lidhje me përparimin e bërë nga ushtria ukrainase në luftën e saj ...
image
Aldrin pa UFO në Hënë
Njeriu i dytë që preku Hënën shprehet i bindur se jeta ekziston diku tjetër në hapësirë, por mohon se ajo që ai pa në 1969, ...
image
Japonezi që na mësoi karaoken
Keni provuar ndonjëherë të këndoni në karaoke teksa shijonit mbrëmjen e argëtimit me miqtë? Nëse po, atëherë duhet ta njihni burrin që e bëri të ...
image
Mbi protestat e Shkupit
Në protestat që i pamë në Shkup, memoria na regjistroi disa kuadro tepër rrëqethëse. Flamuj të huaj! Flamuj me tekste arabe. Flamuj që nuk i përkasin as kombit tonë, as shtetit tonë, as fesë sonë. Flamuj prej manipuluesve ordinerë! Çfarë duhet flamuri i Arabisë Saudite të valëvitet në hundët e policit maqedonas! Unë për vete, nuk e besoj që shteti arab do të lejonte me asnjë çmim që të keqpërdorej flamuri shtetëror i tyre, ashtu siç nuk do të lejonte as edhe Irani, i cili flamurin e zi me Dëshminë islame e përdor kur përcjell ndonjë mehrum për në varr. Unë personalisht më me ëndje do t’i gjuaja personat e tillë se sa do të shprehja mllefin kundër policëve, sepse personat e tillë, pa fije dyshimi, janë njerëz të involvuar me qëllim për ta devalvuar protestën kombëtare apo fetare....
image
Reformator po aq sa Gorbaçovi
Emërimi i kryetarit gjeorgjian të partisë, Eduard Shevarnaze, si ministër sovjetik i Punëve të Jashtme në korrik 1985 ishte një surprizë. Asokohe 57 vjeçari Shervanaze ...
image
Tragjedia e arabëve
The ECONOMISTNjë mijë vjet më parë, qytetet e mëdhenj të Bagdadit, Damaskut dhe Kajros, i zinin vendin njëri-tjetrit në garën për t’ia kaluar botës perëndimore. ...
image
Plisaxhinjtë që ruajnë traditën
"Plisi e pushka mbahen ngat", thotë një fjalë popullore sikur për të treguar rëndësinë që ka ky simbol për popullin shqiptar, i cili pasqyron identitetin ...
image
Telashet e Sarkos
Në vitin 2005, Libia është ende një shtet "horr" dhe Muamar Gadafi është një diktator "i pafrekuentueshëm" në Perëndim. Në Paris, Sarkozy është një ministër ...
image
Na vranë për të mos u kthyer më
Ajo është tashmë 87 vjeç. Është e fundit fëmijë që mbeti nga ata që 70 vite më parë erdhën së bashku me të nga Çamëria ...
image
Muri që ringrihet në Lindje
Sipas më pesimistëve, pas jo shumë kohësh, kufiri i ri i Evropës do të shënjohet prej 2290 kilometrave të lumit Dnipro, porta e Ukrainës lindore. ...
image
Njeriu që tremb Lindjen e Mesme
Qassem Suleimani, komandant i forcave speciale Quds (Jerusalem në arabisht), një njësi e Gardianëve të Revolucionit Islamik në Irak, është lloji i njeriut që është ...
Next
Arkivi
first first Korrik, 2014 first first
Di Ma Me En Pr Sh
1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31
Arkivi sipas gazetareve
Tags
Ska tags per kete artikull