Fillimi | Lajmi i dit | Qeni i Sharrit përplas serbët me maqedonasit

Qeni i Sharrit përplas serbët me maqedonasit

Madhësia: Decrease font Enlarge font
image

I regjistruar në vitin 1939 në FNK si "Qen bari Ilir", përvetësimi i identitetit të Qenit të Sharrit, apo "Deltarit Ilir", nisi kur riregjistrohet nga ish Federata e Jugosllavisë si "Qeni bari jugosllav". Me këtë emër vazhdon të figurojë edhe sot i regjistruar, duke e lënë të hapur konfliktin mes Serbisë dhe Maqedonisë se kujt i takon qeni. Nga ana tjetër, kinologët kosovarë thonë se kjo racë po mundohet të përvetësohet nga të dyja palët, edhe pse autenticiteti i tij nuk mund të vihet në pikëpyetje

Shkup, 29 qershor - Shumë pak e njohin si Deltari Ilir, qenin që ka hapur debatin mes maqedonasve dhe serbëve për prejardhjen e tij. Të dy palët e kanë përvetësuar duke ia veshur nofkën me të cilën është i popullarizuar - Qeni i Sharrit, ndërsa problemi rihapet për shkak të dyshtetësisë së tij jugosllave - maqedonase dhe serbe. Të paktën, ashtu siç vijon të figurojë i regjistruar në Federatën Ndërkombëtare të Kinologëve si "Qeni bari jugosllav".

Debati mes dy shteteve zhvillohet përmes mediumeve dhe tezave që shpalosin të dyja palët. Kinologët serbë insistojnë që është qen me prejardhje serbe, ndërkohë që ato maqedonas mbrojnë teorinë se emri me të cilin është i regjistruar në vitin 1995, ka ardhur pas presionit të FNK-së, për të shmangur konfliktet me Serbinë. Në fakt, raca është regjistruar që në vitin 1939, me emrin "Qeni bari ilir", për t'u ndërruar disa vite më vonë në emrin që ka edhe sot. Të gjithë e anashkalojnë faktin se kjo racë qeni, që në Kosovë quhet Deltar (qen dhensh), ndërsa në Shqipëri "qen stani".

Madje, mediat kosovare shkruanin se maqedonasit po e vjedhin si të tyren këtë racë qeni. Këto kohë, Qeni i Sharrit dhe origjina e tij ka qenë në fokus edhe të mediave të huaja. Në reportazhin e gazetares Suzanë Blau për revistën "In Motion", që merret me kafshët shtëpiake, të realizuar në Shqipëri, gazetarja thotë se maqedonasit janë të çmendur pas këtij qeni kaq të bukur. "Ata e kanë atë si një qen emblemë, e kanë të përfshirë në denarin e tyre dhe në pulla poste".

Është i yni 

Kinologët serb po plasojnë gjithnjë e më shumë tezën se prejardhja e qenit është serbe, madje qentë e anës tjetër të Sharrit, asaj serbe, janë më të shumtë në numër dhe më të mirë sesa ata të Sharrit të Maqedonisë. Nga ana tjetër, kinologët maqedonas dyshtetësinë me të cilin është i regjistruar qeni, e argumentojnë me faktin se kompromisi i bërë në vitin 1995 në FNK erdhi si pasojë e frikës që kishin serbët në rast të anëtarësimit të Kosovës në këtë federatë, me çka Serbia do ta humbte racën e Qenit të Sharrit, pasi ajo pjesë ku rritet ky qen, gjendet në territorin kosovar.

Agjencia serbe e lajmeve Tanjug shkruan se qeni, pas regjistrimit në vitin 1939 si "Qeni bari i Ilirisë", 18 vite më pas propozimit të Lidhjes Jugosllave të Kinologëve, mori edhe emrin që e mban tani. "?ugosllavia nuk ekziston më, por edhe pse deri tani kemi pasur konteste lidhur me faktin se si do të quhet - maqedonas apo serb, emri i tij zyrtar nuk ka ndryshuar. Megjithatë, Serbia e ka argumentuar se Qeni i Sharrit është i saj, duke pasur parasysh faktin se kjo racë gjendet në numër më të madh në territorin e saj", ka deklaruar Mahmud al Dagistani, sekretari i përgjithshëm i Lidhjes së Kimologëve të Serbisë. Por sipas homologut të tij nga Maqedonia, Sllobodan Milloshovski, kjo racë i takon Maqedonisë, pasi është e përhapur jo vetëm në Malin Sharr, por edhe në ato Korab, Bistra dhe Jakupica. Një kultivues serb, Nenad Stojmenoviq insiston se kjo racë i takon Serbisë, pasi vetëm qentë serb janë më cilësor dhe më të shumtë në numër sesa ato të Maqedonisë. "Bile edhe pse Kosova njihet si shtet, shqiptarët e kanë pagëzuar si 'Deltari Ilir' qenin që është i ngjashëm me atë Sharrit, dhe si të tillë e kanë dorëzuar në FNK, me standard të ri", thotë Stojmenoviq. 

Si nisi përvetësimi 

Në studimin e Shoqatës së Kinologëve të Kosovës jepen detaje rreth "Deltarit Ilir" ose Qenit të Sharrit. Në të shkruhet se në 100 vitet e fundit, si në aspektin morfologjik të emërtimit ashtu edhe në atë të karakterit (tipareve), raca është prezantuar në mënyrë të shtrembëruar para opinionit botëror. "Edhe pse prezantohet se kjo racë është e njëjtë me racën, e cila është regjistruar në FCI, së pari me emrin Deltari ilir (Ilirski Ovçar) në vitin 1939, pastaj me insistimin e Federatës Kinologjike të Jugosllavisë së atëhershme, në vitin 1957, për qëllime të caktuara politike, që neve shqiptarëve të na mohojnë çdo gjë autoktone, është ndryshuar në 'Jugosllovenski ovçarski pas sarplaninac'. 'Deltari Ilir' në mënyrë absolute ndryshon si nga aspekti morfologjik, ashtu edhe për nga karakteri me 'Sharplanincin', dhe është me rëndësi të themi se 'Deltari Ilir' si racë nuk ka qenë asnjëherë i standardizuar.

Është e vërtetë se nga ky lloj i qenve janë marrë ekzemplarë dhe janë dërguar nëpër Jugosllavinë e atëhershme dhe nga kinologët e ndryshëm si dhe nga ushtria jugosllave janë bërë eksperimente me ta duke i përzier me raca të tjera dhe e kanë krijuar racën, të cilën e njohim dhe është e pranuara në FCI si 'Jugoslovenski Ovçarski Pas Sarplaninac', dhe parametrat e standardit të cilat i ka sot 'Sharplaninci' nuk përputhen me parametrat e standardit, të cilat i ka 'Deltari Ilir'. Sesi dhe ku i kanë marrë ato parametra kinologët jugosllavë dhe janë ardhur deri te ai standard i tyre, vetëm ata e dinë", thuhet ndër të tjera në reagimet e kohëve më parë të kinologëve kosovar. Në Kosovë, këtë racë e quajnë Deltar (Qen i Dhenve), kurse në Shqipëri e kemi një racë të ngjashme dhe quhen "Qen stanesh", por janë të pa standardizuar.

Molosët krijuan Qenin e Sharrit 

Kinologët thonë se "Deltari Ilir" është racë autoktone ilire, e krijuar në Gadishullin Ilirik (Ballkanik) para mijëra viteve. Rreth krijimit të kodit gjenetik të kësaj race, ekzistojnë dy teori. E para thotë se kanë prejardhje nga qentë e Kaukazit para 2500 viteve, teori e cila nuk qëndron shumë dhe teoria e dytë, e cila thotë se kanë prejardhje nga Tibeti dhe ka ardhur para mijëra viteve në kohën e Aleksandrit të Madh, ku është kryqëzuar me qentë vendas. Në ato troje ka banuar fisi i njohur ilir - Molosët, i cili është marrë me bujqësi ekstensive dhe ka kultivuar qen të tillë autoktonë prej të cilëve e ka prejardhjen dhe ekziston raca autoktone "Deltari ilir". (E.H./KOHA) 


Votoni këtë tekst
1.50

Subscribe to comments feed Komente (0 dërguar):

gjithsej: | shfaqen:

Dërgoni komentin comment

Shkruani kodin e fotos:

  • email Email mikut
  • print Verzioni print
  • Plain text Tekst i thjeshtë
Tjera ngaLajmi i dit
Previous
image
Emigrimi, shkaku i gënjeshtrave se Gjermania po jepte viza
E përditshmja e njohur britanike “The Telegraph” ka realizuar një intervistë me zëvendëskryeministrin e parë, njëherësh ministrin e Punëve të Jashtme të Kosovës, Hashim Thaçi....
image
Dëshmitarja e historisë britanike
Prej 63 vitesh në fron, mbretërimi i Mbretëreshës Elizabeta II ka kaluar momente kyçe në historinë e Britanisë së Madhe. Në përkujtim të jetës dhe...
image
Veçoritë e Skënderbeut, që nuk i keni njohur më parë
Sipas një italiani të quajtur Petruzi, në një letër dërguar Senatit të Venedikut, jepen disa karakteristike më parë të panjohura për heroin kombëtar të shqiptarëve,...
image
Performanca e një shtetari
John F. Kennedy, Presidenti i 35 i SHBA-së, solli risi në krijimin e imazhit publik dhe do të inspironte çdo politikan apo individ me aspirata...
image
Presidenti mbret
Çfarë shkruante shtypi gjerman një vit para se Ahmet Zogu të bëhej "Mbret i Shqiptarëve". Situata dhe atmosfera e kohës, karakteri, sfidat dhe mëdyshjet e liderit. Përkufizimi i një të përditshmeje të madhe berlineze për vendin e vogël buzë Adriatikut: "Kronikë e një vdekje të paralajmëruar"...
image
Zot, na shpëto!
"A fame, peste et bello libera nos, Domine!" "Na shpëto o zot nga uria, murtaja dhe lufta". Por mbi të gjitha nga e dyta, e cila në krahasim me dy të tjerat ishte shpesh pasoja nga e cila trembeshin më shumë. Se ç'do të thotë të kesh frikë nga një sëmundje, këtë e provuam vitin që kaloi me panikun e epidemisë së gripit të derrave. Lajmet katastrofistë, radhët përpara spitaleve dhe gjuetia e vaksinave: ankthi dhe makthi që u transformuan në psikozë… ...
image
Perime, fruta dhe ujë - menyja që ju shpëton nga sulmi nga tru
“Perime, fruta dhe ujë. Të kombinuara me sport këto të fundit janë garanci për të mbajtur sa më larg jo vetëm nga sulmet cerebrale, por edhe nga një menu e gjatë sëmundjesh. Sëmundjet janë pjesë e jetës, por nëpërmjet një sistemi të shëndetshëm të jetesës, mund të kthehen vetëm në një histori të saj. Kështu, unë dhe kolegët e mi do të ishim grupi i vetëm i profesionistëve të cilët do të donim të mbeteshim pa punë...”, thotë në një intervistë ekskluzive neurologu i njohur shqiptar i Klinikës Universitare Neurologjisë ne Shkup, dr.Arben Taravari...
image
Krimet e të tjerëve
Para 20 vitesh filloi në luftën e atëhershme të Jugosllavisë ofensiva kroate "Oluja" për të rimarrë territoret e pushtuara nga serbët në Kroaci. Ende sot kroatë e serbë grinden për operacionin...
image
Një herë në Xhihad
Ekspertët gjermanë të terrorit prej kohësh kanë pritur për njerëz si Ebrahim B. I kthyeri nga IS distancohet prej regjimit terrorist dhe propagandën e tij e quan si perandori legjendash. Të hënën e ardhshme vazhdon procesi ndaj tij ...
image
Ne, robërit e teknologjisë
Celulari i kudondodhur dridhet, bën zile, lajmëron, ndez dritën, ndërvepron. Mbi të gjitha, tingëllon. Gjithnjë dhe kudo. Bie zilja në teatër, dhe ka aktorë që...
image
CHE GUEVARA Legjenda e "shfryrë"
Ernesto "Che" Guevara ka dhjetëra vite që ka vdekur, por fytyra e tij është kudo. Një imazh ikonë e guerilasve me bereta, që ndihmoi Fidel...
image
Të jesh Wolfgang Schäuble
Të premten e kaluar Bundestagu ka miratuar shpëtimin e tretë të Greqisë. Ka votuar pro edhe Wolfgang Schäuble, superministri i Financave, duke saktësuar se me...
image
Profesori që sfidoi BE-në
Po të lexosh portretet që kanë shkruar për të gazetat e gjysmës së botës, apo të dëgjosh komentet e shumë teknicienëve në Bruksel (dhe fjalët...
image
Lista e çmendur e kandidatëve presidencialë
Janë ambiciozë ose të çmendur, presidencialë apo lunatikë, libertarë apo pragmatistë, pinjoj dinastish politike apo argëtues prej reality show, në kërkim të Shtëpisë së Bardhe...
image
Përpara se të zhduken!
(HULI GUINEA E RE) 150.000 persona  SI ISHIM. Janë ndër portretet e gjallë më të lashtë të Homo Sapiensit: Hulit erdhën në Guinenë e Re 40...
Next
Arkivi
first first Gusht, 2015 first first
Di Ma Enj Pr Sht
1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31
Arkivi sipas gazetareve
Tag
Ska asnjë tag