Fillimi | Lajmi i dit | Qeni i Sharrit përplas serbët me maqedonasit

Qeni i Sharrit përplas serbët me maqedonasit

Madhësia: Decrease font Enlarge font
image

I regjistruar në vitin 1939 në FNK si "Qen bari Ilir", përvetësimi i identitetit të Qenit të Sharrit, apo "Deltarit Ilir", nisi kur riregjistrohet nga ish Federata e Jugosllavisë si "Qeni bari jugosllav". Me këtë emër vazhdon të figurojë edhe sot i regjistruar, duke e lënë të hapur konfliktin mes Serbisë dhe Maqedonisë se kujt i takon qeni. Nga ana tjetër, kinologët kosovarë thonë se kjo racë po mundohet të përvetësohet nga të dyja palët, edhe pse autenticiteti i tij nuk mund të vihet në pikëpyetje

Shkup, 29 qershor - Shumë pak e njohin si Deltari Ilir, qenin që ka hapur debatin mes maqedonasve dhe serbëve për prejardhjen e tij. Të dy palët e kanë përvetësuar duke ia veshur nofkën me të cilën është i popullarizuar - Qeni i Sharrit, ndërsa problemi rihapet për shkak të dyshtetësisë së tij jugosllave - maqedonase dhe serbe. Të paktën, ashtu siç vijon të figurojë i regjistruar në Federatën Ndërkombëtare të Kinologëve si "Qeni bari jugosllav".

Debati mes dy shteteve zhvillohet përmes mediumeve dhe tezave që shpalosin të dyja palët. Kinologët serbë insistojnë që është qen me prejardhje serbe, ndërkohë që ato maqedonas mbrojnë teorinë se emri me të cilin është i regjistruar në vitin 1995, ka ardhur pas presionit të FNK-së, për të shmangur konfliktet me Serbinë. Në fakt, raca është regjistruar që në vitin 1939, me emrin "Qeni bari ilir", për t'u ndërruar disa vite më vonë në emrin që ka edhe sot. Të gjithë e anashkalojnë faktin se kjo racë qeni, që në Kosovë quhet Deltar (qen dhensh), ndërsa në Shqipëri "qen stani".

Madje, mediat kosovare shkruanin se maqedonasit po e vjedhin si të tyren këtë racë qeni. Këto kohë, Qeni i Sharrit dhe origjina e tij ka qenë në fokus edhe të mediave të huaja. Në reportazhin e gazetares Suzanë Blau për revistën "In Motion", që merret me kafshët shtëpiake, të realizuar në Shqipëri, gazetarja thotë se maqedonasit janë të çmendur pas këtij qeni kaq të bukur. "Ata e kanë atë si një qen emblemë, e kanë të përfshirë në denarin e tyre dhe në pulla poste".

Është i yni 

Kinologët serb po plasojnë gjithnjë e më shumë tezën se prejardhja e qenit është serbe, madje qentë e anës tjetër të Sharrit, asaj serbe, janë më të shumtë në numër dhe më të mirë sesa ata të Sharrit të Maqedonisë. Nga ana tjetër, kinologët maqedonas dyshtetësinë me të cilin është i regjistruar qeni, e argumentojnë me faktin se kompromisi i bërë në vitin 1995 në FNK erdhi si pasojë e frikës që kishin serbët në rast të anëtarësimit të Kosovës në këtë federatë, me çka Serbia do ta humbte racën e Qenit të Sharrit, pasi ajo pjesë ku rritet ky qen, gjendet në territorin kosovar.

Agjencia serbe e lajmeve Tanjug shkruan se qeni, pas regjistrimit në vitin 1939 si "Qeni bari i Ilirisë", 18 vite më pas propozimit të Lidhjes Jugosllave të Kinologëve, mori edhe emrin që e mban tani. "?ugosllavia nuk ekziston më, por edhe pse deri tani kemi pasur konteste lidhur me faktin se si do të quhet - maqedonas apo serb, emri i tij zyrtar nuk ka ndryshuar. Megjithatë, Serbia e ka argumentuar se Qeni i Sharrit është i saj, duke pasur parasysh faktin se kjo racë gjendet në numër më të madh në territorin e saj", ka deklaruar Mahmud al Dagistani, sekretari i përgjithshëm i Lidhjes së Kimologëve të Serbisë. Por sipas homologut të tij nga Maqedonia, Sllobodan Milloshovski, kjo racë i takon Maqedonisë, pasi është e përhapur jo vetëm në Malin Sharr, por edhe në ato Korab, Bistra dhe Jakupica. Një kultivues serb, Nenad Stojmenoviq insiston se kjo racë i takon Serbisë, pasi vetëm qentë serb janë më cilësor dhe më të shumtë në numër sesa ato të Maqedonisë. "Bile edhe pse Kosova njihet si shtet, shqiptarët e kanë pagëzuar si 'Deltari Ilir' qenin që është i ngjashëm me atë Sharrit, dhe si të tillë e kanë dorëzuar në FNK, me standard të ri", thotë Stojmenoviq. 

Si nisi përvetësimi 

Në studimin e Shoqatës së Kinologëve të Kosovës jepen detaje rreth "Deltarit Ilir" ose Qenit të Sharrit. Në të shkruhet se në 100 vitet e fundit, si në aspektin morfologjik të emërtimit ashtu edhe në atë të karakterit (tipareve), raca është prezantuar në mënyrë të shtrembëruar para opinionit botëror. "Edhe pse prezantohet se kjo racë është e njëjtë me racën, e cila është regjistruar në FCI, së pari me emrin Deltari ilir (Ilirski Ovçar) në vitin 1939, pastaj me insistimin e Federatës Kinologjike të Jugosllavisë së atëhershme, në vitin 1957, për qëllime të caktuara politike, që neve shqiptarëve të na mohojnë çdo gjë autoktone, është ndryshuar në 'Jugosllovenski ovçarski pas sarplaninac'. 'Deltari Ilir' në mënyrë absolute ndryshon si nga aspekti morfologjik, ashtu edhe për nga karakteri me 'Sharplanincin', dhe është me rëndësi të themi se 'Deltari Ilir' si racë nuk ka qenë asnjëherë i standardizuar.

Është e vërtetë se nga ky lloj i qenve janë marrë ekzemplarë dhe janë dërguar nëpër Jugosllavinë e atëhershme dhe nga kinologët e ndryshëm si dhe nga ushtria jugosllave janë bërë eksperimente me ta duke i përzier me raca të tjera dhe e kanë krijuar racën, të cilën e njohim dhe është e pranuara në FCI si 'Jugoslovenski Ovçarski Pas Sarplaninac', dhe parametrat e standardit të cilat i ka sot 'Sharplaninci' nuk përputhen me parametrat e standardit, të cilat i ka 'Deltari Ilir'. Sesi dhe ku i kanë marrë ato parametra kinologët jugosllavë dhe janë ardhur deri te ai standard i tyre, vetëm ata e dinë", thuhet ndër të tjera në reagimet e kohëve më parë të kinologëve kosovar. Në Kosovë, këtë racë e quajnë Deltar (Qen i Dhenve), kurse në Shqipëri e kemi një racë të ngjashme dhe quhen "Qen stanesh", por janë të pa standardizuar.

Molosët krijuan Qenin e Sharrit 

Kinologët thonë se "Deltari Ilir" është racë autoktone ilire, e krijuar në Gadishullin Ilirik (Ballkanik) para mijëra viteve. Rreth krijimit të kodit gjenetik të kësaj race, ekzistojnë dy teori. E para thotë se kanë prejardhje nga qentë e Kaukazit para 2500 viteve, teori e cila nuk qëndron shumë dhe teoria e dytë, e cila thotë se kanë prejardhje nga Tibeti dhe ka ardhur para mijëra viteve në kohën e Aleksandrit të Madh, ku është kryqëzuar me qentë vendas. Në ato troje ka banuar fisi i njohur ilir - Molosët, i cili është marrë me bujqësi ekstensive dhe ka kultivuar qen të tillë autoktonë prej të cilëve e ka prejardhjen dhe ekziston raca autoktone "Deltari ilir". (E.H./KOHA) 


Votoni këtë tekst
1.50

Subscribe to comments feed Komente (0 dërguar):

gjithsej: | shfaqen:

Dërgoni komentin comment

Shkruani kodin e fotos:

  • email Email mikut
  • print Verzioni print
  • Plain text Tekst i thjeshtë
Tjera ngaLajmi i dit
Previous
image
Kelmendi favorite për medaljen e arit në Rio
24 vjeçarja tashmë ka sinjalizuar se është pikërisht ajo që duhet të shikohet në kategorinë deri në 52 kilogram, me triumfin në vitet 2013 dhe 2014 për titullin e botës, ajo vazhdoi dominimin e saj në Grand Slamin në Paris, duke e vendosur veten si një nga favoritet për Rio...
image
Harta e re mesjetare e Evropës
Shikoni çfarëdo lloj harte të Mesjetës ose fillimi i epokës moderne, para Revolucionit Industrial, dhe do të hutoheni prej inkoherencës së saj marramendëse - gjithë ato perandori, mbretëri, konfederata, shtete të vogla, kjo "e sipërme" dhe kjo "e poshtme". Është pamja e një bote të copëzuar në mënyrë radikale. Evropa e sotme po rikthehet te kjo hartë...
image
Logos-A, jo vetëm shtëpi botuese
Nga një uri për të lexuar dhe për të davaritur terrin e krijuar nga mungesa e librave në shqip, sot kjo shtëpi botuese mban primatin e botimeve jo vetëm brenda vendit. Nga një pionier, u shndërrua në një gjigand botimesh dhe që ambiciet shkojnë më larg se të qenurit vetëm një shtëpi botuese. Të një institucioni ku jo vetëm publikohet, por edhe promovohet, avancohet dhe stimulohet jo vetëm krijimi, por edhe dashuria për librin. Dhe ndryshimi sapo ka nisur për Logos-A ...
image
Fashizmi i Musolinit
Musolini bëri politika të shumta revolucionare, por këto politika qenë të krijuara më shumë për spektakël se sa për ndryshim real dhe kjo gjë tregon se si pushteti i tij qe një rast klasik i suksesit përmes propagandës...
image
Viti i shansit të fundit
Në fillim konferenca e parë e Vitit të Ri të Presidentit të Komisionit Europian, Jean-Claude Juncker të dukej objektive. Ai bëri një restrospektivë të vitit...
image
VIKINGËT Misteret e popullit flokëverdhë
Për shekuj me radhë, ata ishin superfuqia dominuese në pjesën më të madhe të Evropës. Ata u shfaqën rrufeshëm me barkat e anijet e tyre të shpejta, duke sulmuar, duke vjedhur e duke plaçkitur, duke vrarë e duke kryer masakra për t'u rishfaqur tërësisht të formatur në agimet e kohëve të vona ...
image
Njeriu më i rrezikshëm në botë?
Kritikët thonë se Princi Mohammed ka grumbulluar një pasuri shumë të madhe, por është fuqia dhe jo paratë ajo që ua fut frikën në palcë të gjithëve kur bëhet fjalë për ministrin e ri, shkruan The Independent. "I ri, ambicioz - djali i një mbreti plak që udhëheq një luftë kundër rebelëve tek kushërinjtë fqinjë. Kurse fakti që rebelët mbështeteshin nga Irani, kjo e bënte aventurën edhe më interesante" ...
image
Kryeministrat e korruptuar
Sondazhi i tyre vjetor ka nxjerrë fitues kryeministrin jetëgjatë malazez me pak vota më shumë se bashkëshortja dhe fëmijët e presidentit të Azerbajxhanit, Ilham Aliyev, për "shpërblimin" e "Personit të Vitit në Krim të Organizuar". Një lider tjetër ballkanik, kryeministri maqedonas, Nikola Gruevski, doli i treti...
image
Rapsodi që lufton me vargjet
I lindur në fshatin Biqec të Kaçanikut në familje që me shekuj kanë kultivuar këngën e mirëfilltë shqipe, Milaim Mezini gjithandej ku frymojnë shqiptarët njihet si "rapsodi i dëshmorëve". Me disa madje, ka ndarë momentet e fundit të jetës së tyre. Autor i më shumë se 400 këngëve, duke llogaritur edhe mbi 60 këngë për fëmijë, disa herë është shpërblyer edhe me çmimet e para nëpër festivale të ndryshme kombëtare. Sot, shumë këngë të këngëtarëve të ndryshëm të folklorit, si dhe ato popullore, këndojnë vargjet e Milaimit...
image
Kadare fiton "Legjionin e Nderit"
Shkrimtari i famshëm Ismail Kadare dekorohet Në Francë me medaljen Komandant i "Legjionit të Nderit". Në pjesën dërrmuese të të dekoruarve bëjnë pjesë një numër...
image
Marrëveshja e Shkupit e garanton të Ohrit
"Marrëveshja e Shkupit garanton, me firmën e katër liderëve dhe prezencën e ndërkombëtarëve, Marrëveshjen e Ohrit dhe marrëdhëniet ndëretnike, marrëdhëniet me fqinjët ku përfshihen marrëdhëniet edhe me Shqipërinë dhe Kosovën, çështjen e emrit dhe memorandumin me Bullgarinë për fqinjësi të mirë si dhe integrimin euro-atlantik. Pa shqiptarët, Marrëveshja nuk bëhej...", thotë mes tjerash Ahmeti ...
image
Të fortët e Amerikës
Nëpërmjet parave, talentit apo thjesht publicitetit të mirë, disa familje dominojnë në jetën amerikane. Ata janë dinastitë e vjetra legjendare, dinastitë industriale të shekullit 20, dinastitë e sportit dhe zbavitjes, dhe dinastitë politike që kanë një sasi surprizuese pushteti për një vend demokratik. Ne morëm në shqyrtim dinastitë më mbresëlënëse amerikane dhe i renditëm ato, duke pasur parasysh trashëgiminë historike, ndikimin aktual dhe pasurinë ...
image
Jeta e një legjende
Edhe ata që nuk janë rritur me Charlie Chaplin dhe filmat e tij, e njohin endacakun. "Ai nuk ishte një yll Hollywood-i", thotë ekspertja amerikane e Chaplin-it, Lisa Stein Haven, "sepse kur ai ishte një yll, Hollywood-i nuk ekzistonte." Edhe sot mund të thuash që: Charlie Chaplin është shumë më tepër se sa një aktor. Ai është një legjendë ...
image
Çfarë kërkuan shqiptarët ortodoks të Malit Korab
Përmes kësaj letre, për herë të parë kuptojmë se, i nderuari Prof. Dr. Petro Janura, themeluesi i Katedrës së Gjuhës dhe Letërsisë Shqipe, ishte me prejardhje mu nga ato vendbanime shqiptare ortodokse. Letrën në fjalë, kryeministri Mustafa Kruja, më 4 shtator 1942 e përcjellë deri te Ministri i Tokave të Liruara, Ekrem Vlora, me qëllim që nga autoritetet e asaj ministrie të ndërmerren masa të duhura për plotësimin e kërkesës së tyre, që ishte "lejimi i organeve qeveritare shqiptare, për rindërtimin e fshatit Reç dhe kthimin e tyre në vendlindje"...
image
Shtrirja drejt Butelit betonon elementin shqiptar në Shkup
Shkolla e re në Vizbeg dhe shpërndarja më e mirë e nxënësve, konkretisht secili në shkollën më të afërt të vendit ku edhe banon, zgjidh përfundimisht mbingarkesën e nxënësve në dy-tre shkolla të Çairit, thotë kryetari i Komunës së Çairit, Izet Mexhiti. Me rastin e 10-vjetorit të Komunës së Çairit, në një intervistë ekskluzive për gazetën KOHA, Mexhiti flet edhe për mungesën e hapësirave të gjelbërta në territorin e Komunës, ndërtimet ilegale, jetesën, gazifikimin... "Çairi si komunë është me territor të vogël dhe popullsi të madhe, ndërkaq Buteli është me pak banorë dhe shumë territor. Migrimi i përditshëm i shqiptarëve drejt Butelit, komunë që bashkë me Çairin e plotësojnë njëra-tjetrën, e betonojnë edhe elementin shqiptar në Shkup me ato nevoja dhe kërkesa që i kanë", thotë Mexhiti...
Next
Arkivi
first first Shkurt, 2016 first first
Di Ma Enj Pr Sht
1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29
Arkivi sipas gazetareve
Tag
Ska asnjë tag