Fillimi | Lajmi i dit | Qeni i Sharrit përplas serbët me maqedonasit

Qeni i Sharrit përplas serbët me maqedonasit

Madhësia: Decrease font Enlarge font
image

I regjistruar në vitin 1939 në FNK si "Qen bari Ilir", përvetësimi i identitetit të Qenit të Sharrit, apo "Deltarit Ilir", nisi kur riregjistrohet nga ish Federata e Jugosllavisë si "Qeni bari jugosllav". Me këtë emër vazhdon të figurojë edhe sot i regjistruar, duke e lënë të hapur konfliktin mes Serbisë dhe Maqedonisë se kujt i takon qeni. Nga ana tjetër, kinologët kosovarë thonë se kjo racë po mundohet të përvetësohet nga të dyja palët, edhe pse autenticiteti i tij nuk mund të vihet në pikëpyetje

Shkup, 29 qershor - Shumë pak e njohin si Deltari Ilir, qenin që ka hapur debatin mes maqedonasve dhe serbëve për prejardhjen e tij. Të dy palët e kanë përvetësuar duke ia veshur nofkën me të cilën është i popullarizuar - Qeni i Sharrit, ndërsa problemi rihapet për shkak të dyshtetësisë së tij jugosllave - maqedonase dhe serbe. Të paktën, ashtu siç vijon të figurojë i regjistruar në Federatën Ndërkombëtare të Kinologëve si "Qeni bari jugosllav".

Debati mes dy shteteve zhvillohet përmes mediumeve dhe tezave që shpalosin të dyja palët. Kinologët serbë insistojnë që është qen me prejardhje serbe, ndërkohë që ato maqedonas mbrojnë teorinë se emri me të cilin është i regjistruar në vitin 1995, ka ardhur pas presionit të FNK-së, për të shmangur konfliktet me Serbinë. Në fakt, raca është regjistruar që në vitin 1939, me emrin "Qeni bari ilir", për t'u ndërruar disa vite më vonë në emrin që ka edhe sot. Të gjithë e anashkalojnë faktin se kjo racë qeni, që në Kosovë quhet Deltar (qen dhensh), ndërsa në Shqipëri "qen stani".

Madje, mediat kosovare shkruanin se maqedonasit po e vjedhin si të tyren këtë racë qeni. Këto kohë, Qeni i Sharrit dhe origjina e tij ka qenë në fokus edhe të mediave të huaja. Në reportazhin e gazetares Suzanë Blau për revistën "In Motion", që merret me kafshët shtëpiake, të realizuar në Shqipëri, gazetarja thotë se maqedonasit janë të çmendur pas këtij qeni kaq të bukur. "Ata e kanë atë si një qen emblemë, e kanë të përfshirë në denarin e tyre dhe në pulla poste".

Është i yni 

Kinologët serb po plasojnë gjithnjë e më shumë tezën se prejardhja e qenit është serbe, madje qentë e anës tjetër të Sharrit, asaj serbe, janë më të shumtë në numër dhe më të mirë sesa ata të Sharrit të Maqedonisë. Nga ana tjetër, kinologët maqedonas dyshtetësinë me të cilin është i regjistruar qeni, e argumentojnë me faktin se kompromisi i bërë në vitin 1995 në FNK erdhi si pasojë e frikës që kishin serbët në rast të anëtarësimit të Kosovës në këtë federatë, me çka Serbia do ta humbte racën e Qenit të Sharrit, pasi ajo pjesë ku rritet ky qen, gjendet në territorin kosovar.

Agjencia serbe e lajmeve Tanjug shkruan se qeni, pas regjistrimit në vitin 1939 si "Qeni bari i Ilirisë", 18 vite më pas propozimit të Lidhjes Jugosllave të Kinologëve, mori edhe emrin që e mban tani. "?ugosllavia nuk ekziston më, por edhe pse deri tani kemi pasur konteste lidhur me faktin se si do të quhet - maqedonas apo serb, emri i tij zyrtar nuk ka ndryshuar. Megjithatë, Serbia e ka argumentuar se Qeni i Sharrit është i saj, duke pasur parasysh faktin se kjo racë gjendet në numër më të madh në territorin e saj", ka deklaruar Mahmud al Dagistani, sekretari i përgjithshëm i Lidhjes së Kimologëve të Serbisë. Por sipas homologut të tij nga Maqedonia, Sllobodan Milloshovski, kjo racë i takon Maqedonisë, pasi është e përhapur jo vetëm në Malin Sharr, por edhe në ato Korab, Bistra dhe Jakupica. Një kultivues serb, Nenad Stojmenoviq insiston se kjo racë i takon Serbisë, pasi vetëm qentë serb janë më cilësor dhe më të shumtë në numër sesa ato të Maqedonisë. "Bile edhe pse Kosova njihet si shtet, shqiptarët e kanë pagëzuar si 'Deltari Ilir' qenin që është i ngjashëm me atë Sharrit, dhe si të tillë e kanë dorëzuar në FNK, me standard të ri", thotë Stojmenoviq. 

Si nisi përvetësimi 

Në studimin e Shoqatës së Kinologëve të Kosovës jepen detaje rreth "Deltarit Ilir" ose Qenit të Sharrit. Në të shkruhet se në 100 vitet e fundit, si në aspektin morfologjik të emërtimit ashtu edhe në atë të karakterit (tipareve), raca është prezantuar në mënyrë të shtrembëruar para opinionit botëror. "Edhe pse prezantohet se kjo racë është e njëjtë me racën, e cila është regjistruar në FCI, së pari me emrin Deltari ilir (Ilirski Ovçar) në vitin 1939, pastaj me insistimin e Federatës Kinologjike të Jugosllavisë së atëhershme, në vitin 1957, për qëllime të caktuara politike, që neve shqiptarëve të na mohojnë çdo gjë autoktone, është ndryshuar në 'Jugosllovenski ovçarski pas sarplaninac'. 'Deltari Ilir' në mënyrë absolute ndryshon si nga aspekti morfologjik, ashtu edhe për nga karakteri me 'Sharplanincin', dhe është me rëndësi të themi se 'Deltari Ilir' si racë nuk ka qenë asnjëherë i standardizuar.

Është e vërtetë se nga ky lloj i qenve janë marrë ekzemplarë dhe janë dërguar nëpër Jugosllavinë e atëhershme dhe nga kinologët e ndryshëm si dhe nga ushtria jugosllave janë bërë eksperimente me ta duke i përzier me raca të tjera dhe e kanë krijuar racën, të cilën e njohim dhe është e pranuara në FCI si 'Jugoslovenski Ovçarski Pas Sarplaninac', dhe parametrat e standardit të cilat i ka sot 'Sharplaninci' nuk përputhen me parametrat e standardit, të cilat i ka 'Deltari Ilir'. Sesi dhe ku i kanë marrë ato parametra kinologët jugosllavë dhe janë ardhur deri te ai standard i tyre, vetëm ata e dinë", thuhet ndër të tjera në reagimet e kohëve më parë të kinologëve kosovar. Në Kosovë, këtë racë e quajnë Deltar (Qen i Dhenve), kurse në Shqipëri e kemi një racë të ngjashme dhe quhen "Qen stanesh", por janë të pa standardizuar.

Molosët krijuan Qenin e Sharrit 

Kinologët thonë se "Deltari Ilir" është racë autoktone ilire, e krijuar në Gadishullin Ilirik (Ballkanik) para mijëra viteve. Rreth krijimit të kodit gjenetik të kësaj race, ekzistojnë dy teori. E para thotë se kanë prejardhje nga qentë e Kaukazit para 2500 viteve, teori e cila nuk qëndron shumë dhe teoria e dytë, e cila thotë se kanë prejardhje nga Tibeti dhe ka ardhur para mijëra viteve në kohën e Aleksandrit të Madh, ku është kryqëzuar me qentë vendas. Në ato troje ka banuar fisi i njohur ilir - Molosët, i cili është marrë me bujqësi ekstensive dhe ka kultivuar qen të tillë autoktonë prej të cilëve e ka prejardhjen dhe ekziston raca autoktone "Deltari ilir". (E.H./KOHA) 


Votoni këtë tekst
1.50

Subscribe to comments feed Komente (0 dërguar):

gjithsej: | shfaqen:

Dërgoni komentin comment

Shkruani kodin e fotos:

  • email Email mikut
  • print Verzioni print
  • Plain text Tekst i thjeshtë
Tjera ngaLajmi i dit
Previous
image
Ne, robërit e teknologjisë
Celulari i kudondodhur dridhet, bën zile, lajmëron, ndez dritën, ndërvepron. Mbi të gjitha, tingëllon. Gjithnjë dhe kudo. Bie zilja në teatër, dhe ka aktorë që...
image
CHE GUEVARA Legjenda e "shfryrë"
Ernesto "Che" Guevara ka dhjetëra vite që ka vdekur, por fytyra e tij është kudo. Një imazh ikonë e guerilasve me bereta, që ndihmoi Fidel...
image
Të jesh Wolfgang Schäuble
Të premten e kaluar Bundestagu ka miratuar shpëtimin e tretë të Greqisë. Ka votuar pro edhe Wolfgang Schäuble, superministri i Financave, duke saktësuar se me...
image
Profesori që sfidoi BE-në
Po të lexosh portretet që kanë shkruar për të gazetat e gjysmës së botës, apo të dëgjosh komentet e shumë teknicienëve në Bruksel (dhe fjalët...
image
Lista e çmendur e kandidatëve presidencialë
Janë ambiciozë ose të çmendur, presidencialë apo lunatikë, libertarë apo pragmatistë, pinjoj dinastish politike apo argëtues prej reality show, në kërkim të Shtëpisë së Bardhe...
image
Përpara se të zhduken!
(HULI GUINEA E RE) 150.000 persona  SI ISHIM. Janë ndër portretet e gjallë më të lashtë të Homo Sapiensit: Hulit erdhën në Guinenë e Re 40...
image
Talebanët bëhen edhe më gjakësorë
"Mirëserdhët në Shtetin Islamik", shkruhet në një grafit bardhë e zi në një mur në Doband në provincën Logar, rreth një orë me makinë nga...
image
Grekët e mashtruan vetveten
Një ishull i tërë që pretendonte se ishte i verbër, për të marrë pagesa sociale, 8500 pensionistë që falsifikuan datëlindjen, për të treguar se ishin mbi 100 vjeç, dhe avoketër që pretendojnë se fitojnë vetëm 12 mijë Euro. Libri që tregon mashtrimet e grekëve ...
image
Të rinjtë në "kryeqytetin e mafiozëve"
Jugu ekstrem i Italisë për një kohë të gjatë ka qenë i njohur për skema ilegale të përfitimit të parave, evazionit, krimit dhe mafies. Pas...
image
Dita më kritike për Greqinë
Në ditën më të rëndësishme dhe më kritike në vitet e fundit, kur ndoshta do të vendoset nëse Greqia do të mbetet pjesë e Eurozonës, grekët kanë gjetur përsëri bankat e mbyllura, ndërsa vendimi i BQE-së të mos japë ende likuiditet tek institucionet financiare greke është pritur me pakënaqësi nga Athina...
image
Përse klima është çmendur?
Një pyetje që ka dalë nga mjediset e bisedave në bare (duke parë që përballë kapuçinos sot nuk flitet për tjetër gjë) dhe që tani...
image
Seksi dhe Saharaja
Për shekuj me radhë, fisi Tuareg ka kaluar shkretëtirën e Saharasë, ndonjëherë duke u udhëhequr nga të verbrit, të cilët përdorin shqisën e aromës dhe...
image
Kamikazët e mbijetuar
Historitë e pathëna të djemve që u bënë kamikazë për të mos lënë në baltë atdheun e tyre në nevojë, Japoninë e viteve 1945. Dëshira...
image
Thjeshtë Jeb!
Duke qenë se aspirantët për politikanë “paketohen” dhe paraqiten gjithnjë e më shumë si në ato fushatat publicitare të kompanive të mëdha, me buxhete marketingu...
image
Vrasjet nga policia
Është e vështirë të krahasohen të dhëna nga periudha të ndryshme kohore, me metodologji të ndryshme, në pjesë të ndryshme të kohës dhe të arrihet...
Next
Arkivi
first first Gusht, 2015 first first
Di Ma Enj Pr Sht
1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31
Arkivi sipas gazetareve
Tag
Ska asnjë tag