Fillimi | Lajmi i dit | Qeni i Sharrit përplas serbët me maqedonasit

Qeni i Sharrit përplas serbët me maqedonasit

Madhësia: Decrease font Enlarge font
image

I regjistruar në vitin 1939 në FNK si "Qen bari Ilir", përvetësimi i identitetit të Qenit të Sharrit, apo "Deltarit Ilir", nisi kur riregjistrohet nga ish Federata e Jugosllavisë si "Qeni bari jugosllav". Me këtë emër vazhdon të figurojë edhe sot i regjistruar, duke e lënë të hapur konfliktin mes Serbisë dhe Maqedonisë se kujt i takon qeni. Nga ana tjetër, kinologët kosovarë thonë se kjo racë po mundohet të përvetësohet nga të dyja palët, edhe pse autenticiteti i tij nuk mund të vihet në pikëpyetje

Shkup, 29 qershor - Shumë pak e njohin si Deltari Ilir, qenin që ka hapur debatin mes maqedonasve dhe serbëve për prejardhjen e tij. Të dy palët e kanë përvetësuar duke ia veshur nofkën me të cilën është i popullarizuar - Qeni i Sharrit, ndërsa problemi rihapet për shkak të dyshtetësisë së tij jugosllave - maqedonase dhe serbe. Të paktën, ashtu siç vijon të figurojë i regjistruar në Federatën Ndërkombëtare të Kinologëve si "Qeni bari jugosllav".

Debati mes dy shteteve zhvillohet përmes mediumeve dhe tezave që shpalosin të dyja palët. Kinologët serbë insistojnë që është qen me prejardhje serbe, ndërkohë që ato maqedonas mbrojnë teorinë se emri me të cilin është i regjistruar në vitin 1995, ka ardhur pas presionit të FNK-së, për të shmangur konfliktet me Serbinë. Në fakt, raca është regjistruar që në vitin 1939, me emrin "Qeni bari ilir", për t'u ndërruar disa vite më vonë në emrin që ka edhe sot. Të gjithë e anashkalojnë faktin se kjo racë qeni, që në Kosovë quhet Deltar (qen dhensh), ndërsa në Shqipëri "qen stani".

Madje, mediat kosovare shkruanin se maqedonasit po e vjedhin si të tyren këtë racë qeni. Këto kohë, Qeni i Sharrit dhe origjina e tij ka qenë në fokus edhe të mediave të huaja. Në reportazhin e gazetares Suzanë Blau për revistën "In Motion", që merret me kafshët shtëpiake, të realizuar në Shqipëri, gazetarja thotë se maqedonasit janë të çmendur pas këtij qeni kaq të bukur. "Ata e kanë atë si një qen emblemë, e kanë të përfshirë në denarin e tyre dhe në pulla poste".

Është i yni 

Kinologët serb po plasojnë gjithnjë e më shumë tezën se prejardhja e qenit është serbe, madje qentë e anës tjetër të Sharrit, asaj serbe, janë më të shumtë në numër dhe më të mirë sesa ata të Sharrit të Maqedonisë. Nga ana tjetër, kinologët maqedonas dyshtetësinë me të cilin është i regjistruar qeni, e argumentojnë me faktin se kompromisi i bërë në vitin 1995 në FNK erdhi si pasojë e frikës që kishin serbët në rast të anëtarësimit të Kosovës në këtë federatë, me çka Serbia do ta humbte racën e Qenit të Sharrit, pasi ajo pjesë ku rritet ky qen, gjendet në territorin kosovar.

Agjencia serbe e lajmeve Tanjug shkruan se qeni, pas regjistrimit në vitin 1939 si "Qeni bari i Ilirisë", 18 vite më pas propozimit të Lidhjes Jugosllave të Kinologëve, mori edhe emrin që e mban tani. "?ugosllavia nuk ekziston më, por edhe pse deri tani kemi pasur konteste lidhur me faktin se si do të quhet - maqedonas apo serb, emri i tij zyrtar nuk ka ndryshuar. Megjithatë, Serbia e ka argumentuar se Qeni i Sharrit është i saj, duke pasur parasysh faktin se kjo racë gjendet në numër më të madh në territorin e saj", ka deklaruar Mahmud al Dagistani, sekretari i përgjithshëm i Lidhjes së Kimologëve të Serbisë. Por sipas homologut të tij nga Maqedonia, Sllobodan Milloshovski, kjo racë i takon Maqedonisë, pasi është e përhapur jo vetëm në Malin Sharr, por edhe në ato Korab, Bistra dhe Jakupica. Një kultivues serb, Nenad Stojmenoviq insiston se kjo racë i takon Serbisë, pasi vetëm qentë serb janë më cilësor dhe më të shumtë në numër sesa ato të Maqedonisë. "Bile edhe pse Kosova njihet si shtet, shqiptarët e kanë pagëzuar si 'Deltari Ilir' qenin që është i ngjashëm me atë Sharrit, dhe si të tillë e kanë dorëzuar në FNK, me standard të ri", thotë Stojmenoviq. 

Si nisi përvetësimi 

Në studimin e Shoqatës së Kinologëve të Kosovës jepen detaje rreth "Deltarit Ilir" ose Qenit të Sharrit. Në të shkruhet se në 100 vitet e fundit, si në aspektin morfologjik të emërtimit ashtu edhe në atë të karakterit (tipareve), raca është prezantuar në mënyrë të shtrembëruar para opinionit botëror. "Edhe pse prezantohet se kjo racë është e njëjtë me racën, e cila është regjistruar në FCI, së pari me emrin Deltari ilir (Ilirski Ovçar) në vitin 1939, pastaj me insistimin e Federatës Kinologjike të Jugosllavisë së atëhershme, në vitin 1957, për qëllime të caktuara politike, që neve shqiptarëve të na mohojnë çdo gjë autoktone, është ndryshuar në 'Jugosllovenski ovçarski pas sarplaninac'. 'Deltari Ilir' në mënyrë absolute ndryshon si nga aspekti morfologjik, ashtu edhe për nga karakteri me 'Sharplanincin', dhe është me rëndësi të themi se 'Deltari Ilir' si racë nuk ka qenë asnjëherë i standardizuar.

Është e vërtetë se nga ky lloj i qenve janë marrë ekzemplarë dhe janë dërguar nëpër Jugosllavinë e atëhershme dhe nga kinologët e ndryshëm si dhe nga ushtria jugosllave janë bërë eksperimente me ta duke i përzier me raca të tjera dhe e kanë krijuar racën, të cilën e njohim dhe është e pranuara në FCI si 'Jugoslovenski Ovçarski Pas Sarplaninac', dhe parametrat e standardit të cilat i ka sot 'Sharplaninci' nuk përputhen me parametrat e standardit, të cilat i ka 'Deltari Ilir'. Sesi dhe ku i kanë marrë ato parametra kinologët jugosllavë dhe janë ardhur deri te ai standard i tyre, vetëm ata e dinë", thuhet ndër të tjera në reagimet e kohëve më parë të kinologëve kosovar. Në Kosovë, këtë racë e quajnë Deltar (Qen i Dhenve), kurse në Shqipëri e kemi një racë të ngjashme dhe quhen "Qen stanesh", por janë të pa standardizuar.

Molosët krijuan Qenin e Sharrit 

Kinologët thonë se "Deltari Ilir" është racë autoktone ilire, e krijuar në Gadishullin Ilirik (Ballkanik) para mijëra viteve. Rreth krijimit të kodit gjenetik të kësaj race, ekzistojnë dy teori. E para thotë se kanë prejardhje nga qentë e Kaukazit para 2500 viteve, teori e cila nuk qëndron shumë dhe teoria e dytë, e cila thotë se kanë prejardhje nga Tibeti dhe ka ardhur para mijëra viteve në kohën e Aleksandrit të Madh, ku është kryqëzuar me qentë vendas. Në ato troje ka banuar fisi i njohur ilir - Molosët, i cili është marrë me bujqësi ekstensive dhe ka kultivuar qen të tillë autoktonë prej të cilëve e ka prejardhjen dhe ekziston raca autoktone "Deltari ilir". (E.H./KOHA) 


Votoni këtë tekst
1.00

Subscribe to comments feed Komente (0 dërguar):

gjithsej: | shfaqen:

Dërgoni komentin comment

Shkruani kodin e fotos:

  • email Email mikut
  • print Verzioni print
  • Plain text Tekst i thjeshtë
Tjera ngaLajmi i dit
Previous
image
Radhën e ka Moldavia!
Paralajmërimi ishte i qartë: Komandanti Suprem i forcave të NATO-s në Europë, gjenerali Philip Breedlove, tha të mërkurën gjatë kësaj jave, para Kongresit Amerikan, se...
image
Goditje gjeniale
Çfarë kanë të përbashkët grabitja, mashtrimi dhe vjedhja e shekullit? Përveç shekullit, i njëzeti, edhe një bashkëtingëllore: P. Shpjegojmë më mirë: mbiemrat e njerëzve që...
image
OKB po ndihmon krimet ndaj civilëve!
Amnesty International (AI) ka paraqitur raportin e fundit për gjendjen e të drejtave të njeriut. Në këto raporte shpesh ka pasur paralajmërime të rënda. Por...
image
Ukraina para humnerës ekonomike
"A mos të ha më vallë?" Pensionisti nga Kievi Valeri mundohet të buzëqeshë, por në zë i ndjehet hidhërimi. Pensioni i tij është rreth 30...
image
Malcolm X, banditi i shfrenuar
Amerikës i është dashur të presë një president me ngjyrë që di t'i flasë Islamit, i rritur që fëmijë nën hijen e minareve të Xhakartës,...
image
Fetah Efendiu, shembulli i një atdhetari
Fetah Rauf Isaku ishte ndër nxënësit e parë në medresenë e myderrizit të mirënjohur Ataullah ef. Kurtishi “Medah” në Shkup, e cila u hap në vitin 1923. Pasi e kreu me sukses të dalluar këtë shkollë, nga viti 1935 - 1938 vazhdoi shkollimin e lartë në po atë medrese, duke u specializuar në gjuhën arabe dhe osmane. Më vonë, përkatësisht në vitin 1938, emërohet zëvendës-ligjërues i Ataullah Hoxhës, detyrë që e mbajti deri në kapitullimin e Mbretërisë jugosllave...
image
“Made in China” – ose forca e pandalshme inovative kineze
Forca inovative është njëri ndër faktorët vendimtarë të suksesit për të ardhmen e një ndërmarrjeje. Zhvillimi i pavarur i prodhimeve dhe proceseve, si dhe përparimi...
image
Vendi i Maos po konvertohet
Brenda 15 viteve të ardhshme, Kina mund të bëhet kombi me numrin më të madh të krishterëve në botë, duke ia kaluar Shteteve të Bashkuara...
image
Snowdeni i bankave
Një takim në Paris, një javë më parë. Hervé Falciani, 42 vjeç, ezmer, i veshur në mënyrë elegante shfaqet në redaksinë e Le Monde. Katër...
image
Më në fund, udhëheqësja është AJO
Merkel thotë që Ukranina është “prova e vendosmërisë” së Perëndimit për të mbajtur një rend të bazuar mbi rregullat. Rezultati: për të parën herë nga 1945-a, qeveria gjermane ka marrë udhëheqjen në një krizë ndërkombëtare. Një hap jo i vogël për ekuilibrat jo vetëm evropianë. “Lidership?”, është pyetur dje Ministrja e Mbrojtjes, Ursula von der Leyen. Është përgjigjur po. Ajo ka shtuar se “në gjermanisht fjala Führung (Udhëheqje) tingëllon pak më mirë se sa fjala angleze Leadership”: shtatëdhjetë vjet më vonë, megjithatë, është një Gjermani krejt tjetër. Një Führung krejt tjetër...
image
Krimin në Vatikan s’ka kush e ndalë!
Pornografi me fëmijë, larje parash, trafik droge dhe afera të tjera të dyshimta kanë shtuar statistikat e veprave të krimit në Selinë e Shenjtë, pavarësisht se në pjesën më të madhe, autorët nuk janë nëpunës së Kishës...
image
Zijadin Sela humbi “luftën” kundër gazetës KOHA /FOTO/VIDEO/
Që nga themelimi i saj, gazeta KOHA ka përjetuar sulme të ndryshme nga individë, politikanë, apo parti politike, por tentativa e fundit për të na dëmtuar është më e veçantja nga të gjitha, edhe atë për shumë arsye. Bëhet fjalë për një sulm dinak, të pabesë dhe aspak të pritur për ne si redaksi ...
image
Sela humbi luftën kundër gazetës KOHA
Dy vite më parë, “reformatori” i PDSH-së, Zijadin Sela, kishte ngritur procedurë penale në Prokurorinë e qytetit të Shkupit kundër gazetës KOHA. Gjatë kësaj kohe,...
image
Skandal: Politikani shqiptar kundër gazetës KOHA
Dy vite më parë, një politikan shqiptar, kishte ngritur procedurë penale në Prokurorinë e qytetit të Shkupit kundër gazetës KOHA. Gjatë kësaj kohe, ky politikan...
image
SYRIZA fitoi në zgjedhjet në Greqi, fillojnë negociatat për qeveri
Koalicioni i së majtës radikale - SYRIZA fitoi 36,32 për qind të votave në zgjedhjet e djeshme të jashtëzakonshme parlamentare në Greqi, tregojnë rezultatet nga...
Next
Arkivi
first first Mars, 2015 first first
Di Ma Enj Pr Sht
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31
Arkivi sipas gazetareve
Tag
Ska asnjë tag