Fillimi | Lajmi i dit | Qeni i Sharrit përplas serbët me maqedonasit

Qeni i Sharrit përplas serbët me maqedonasit

Madhësia: Decrease font Enlarge font
image

I regjistruar në vitin 1939 në FNK si "Qen bari Ilir", përvetësimi i identitetit të Qenit të Sharrit, apo "Deltarit Ilir", nisi kur riregjistrohet nga ish Federata e Jugosllavisë si "Qeni bari jugosllav". Me këtë emër vazhdon të figurojë edhe sot i regjistruar, duke e lënë të hapur konfliktin mes Serbisë dhe Maqedonisë se kujt i takon qeni. Nga ana tjetër, kinologët kosovarë thonë se kjo racë po mundohet të përvetësohet nga të dyja palët, edhe pse autenticiteti i tij nuk mund të vihet në pikëpyetje

Shkup, 29 qershor - Shumë pak e njohin si Deltari Ilir, qenin që ka hapur debatin mes maqedonasve dhe serbëve për prejardhjen e tij. Të dy palët e kanë përvetësuar duke ia veshur nofkën me të cilën është i popullarizuar - Qeni i Sharrit, ndërsa problemi rihapet për shkak të dyshtetësisë së tij jugosllave - maqedonase dhe serbe. Të paktën, ashtu siç vijon të figurojë i regjistruar në Federatën Ndërkombëtare të Kinologëve si "Qeni bari jugosllav".

Debati mes dy shteteve zhvillohet përmes mediumeve dhe tezave që shpalosin të dyja palët. Kinologët serbë insistojnë që është qen me prejardhje serbe, ndërkohë që ato maqedonas mbrojnë teorinë se emri me të cilin është i regjistruar në vitin 1995, ka ardhur pas presionit të FNK-së, për të shmangur konfliktet me Serbinë. Në fakt, raca është regjistruar që në vitin 1939, me emrin "Qeni bari ilir", për t'u ndërruar disa vite më vonë në emrin që ka edhe sot. Të gjithë e anashkalojnë faktin se kjo racë qeni, që në Kosovë quhet Deltar (qen dhensh), ndërsa në Shqipëri "qen stani".

Madje, mediat kosovare shkruanin se maqedonasit po e vjedhin si të tyren këtë racë qeni. Këto kohë, Qeni i Sharrit dhe origjina e tij ka qenë në fokus edhe të mediave të huaja. Në reportazhin e gazetares Suzanë Blau për revistën "In Motion", që merret me kafshët shtëpiake, të realizuar në Shqipëri, gazetarja thotë se maqedonasit janë të çmendur pas këtij qeni kaq të bukur. "Ata e kanë atë si një qen emblemë, e kanë të përfshirë në denarin e tyre dhe në pulla poste".

Është i yni 

Kinologët serb po plasojnë gjithnjë e më shumë tezën se prejardhja e qenit është serbe, madje qentë e anës tjetër të Sharrit, asaj serbe, janë më të shumtë në numër dhe më të mirë sesa ata të Sharrit të Maqedonisë. Nga ana tjetër, kinologët maqedonas dyshtetësinë me të cilin është i regjistruar qeni, e argumentojnë me faktin se kompromisi i bërë në vitin 1995 në FNK erdhi si pasojë e frikës që kishin serbët në rast të anëtarësimit të Kosovës në këtë federatë, me çka Serbia do ta humbte racën e Qenit të Sharrit, pasi ajo pjesë ku rritet ky qen, gjendet në territorin kosovar.

Agjencia serbe e lajmeve Tanjug shkruan se qeni, pas regjistrimit në vitin 1939 si "Qeni bari i Ilirisë", 18 vite më pas propozimit të Lidhjes Jugosllave të Kinologëve, mori edhe emrin që e mban tani. "?ugosllavia nuk ekziston më, por edhe pse deri tani kemi pasur konteste lidhur me faktin se si do të quhet - maqedonas apo serb, emri i tij zyrtar nuk ka ndryshuar. Megjithatë, Serbia e ka argumentuar se Qeni i Sharrit është i saj, duke pasur parasysh faktin se kjo racë gjendet në numër më të madh në territorin e saj", ka deklaruar Mahmud al Dagistani, sekretari i përgjithshëm i Lidhjes së Kimologëve të Serbisë. Por sipas homologut të tij nga Maqedonia, Sllobodan Milloshovski, kjo racë i takon Maqedonisë, pasi është e përhapur jo vetëm në Malin Sharr, por edhe në ato Korab, Bistra dhe Jakupica. Një kultivues serb, Nenad Stojmenoviq insiston se kjo racë i takon Serbisë, pasi vetëm qentë serb janë më cilësor dhe më të shumtë në numër sesa ato të Maqedonisë. "Bile edhe pse Kosova njihet si shtet, shqiptarët e kanë pagëzuar si 'Deltari Ilir' qenin që është i ngjashëm me atë Sharrit, dhe si të tillë e kanë dorëzuar në FNK, me standard të ri", thotë Stojmenoviq. 

Si nisi përvetësimi 

Në studimin e Shoqatës së Kinologëve të Kosovës jepen detaje rreth "Deltarit Ilir" ose Qenit të Sharrit. Në të shkruhet se në 100 vitet e fundit, si në aspektin morfologjik të emërtimit ashtu edhe në atë të karakterit (tipareve), raca është prezantuar në mënyrë të shtrembëruar para opinionit botëror. "Edhe pse prezantohet se kjo racë është e njëjtë me racën, e cila është regjistruar në FCI, së pari me emrin Deltari ilir (Ilirski Ovçar) në vitin 1939, pastaj me insistimin e Federatës Kinologjike të Jugosllavisë së atëhershme, në vitin 1957, për qëllime të caktuara politike, që neve shqiptarëve të na mohojnë çdo gjë autoktone, është ndryshuar në 'Jugosllovenski ovçarski pas sarplaninac'. 'Deltari Ilir' në mënyrë absolute ndryshon si nga aspekti morfologjik, ashtu edhe për nga karakteri me 'Sharplanincin', dhe është me rëndësi të themi se 'Deltari Ilir' si racë nuk ka qenë asnjëherë i standardizuar.

Është e vërtetë se nga ky lloj i qenve janë marrë ekzemplarë dhe janë dërguar nëpër Jugosllavinë e atëhershme dhe nga kinologët e ndryshëm si dhe nga ushtria jugosllave janë bërë eksperimente me ta duke i përzier me raca të tjera dhe e kanë krijuar racën, të cilën e njohim dhe është e pranuara në FCI si 'Jugoslovenski Ovçarski Pas Sarplaninac', dhe parametrat e standardit të cilat i ka sot 'Sharplaninci' nuk përputhen me parametrat e standardit, të cilat i ka 'Deltari Ilir'. Sesi dhe ku i kanë marrë ato parametra kinologët jugosllavë dhe janë ardhur deri te ai standard i tyre, vetëm ata e dinë", thuhet ndër të tjera në reagimet e kohëve më parë të kinologëve kosovar. Në Kosovë, këtë racë e quajnë Deltar (Qen i Dhenve), kurse në Shqipëri e kemi një racë të ngjashme dhe quhen "Qen stanesh", por janë të pa standardizuar.

Molosët krijuan Qenin e Sharrit 

Kinologët thonë se "Deltari Ilir" është racë autoktone ilire, e krijuar në Gadishullin Ilirik (Ballkanik) para mijëra viteve. Rreth krijimit të kodit gjenetik të kësaj race, ekzistojnë dy teori. E para thotë se kanë prejardhje nga qentë e Kaukazit para 2500 viteve, teori e cila nuk qëndron shumë dhe teoria e dytë, e cila thotë se kanë prejardhje nga Tibeti dhe ka ardhur para mijëra viteve në kohën e Aleksandrit të Madh, ku është kryqëzuar me qentë vendas. Në ato troje ka banuar fisi i njohur ilir - Molosët, i cili është marrë me bujqësi ekstensive dhe ka kultivuar qen të tillë autoktonë prej të cilëve e ka prejardhjen dhe ekziston raca autoktone "Deltari ilir". (E.H./KOHA) 


Votoni këtë tekst
2.67

Subscribe to comments feed Komente (0 dërguar):

gjithsej: | shfaqen:

Dërgoni komentin comment

Shkruani kodin e fotos:

  • email Email mikut
  • print Verzioni print
  • Plain text Tekst i thjeshtë
Tjera ngaLajmi i dit
Previous
image
Ndryshe me Fejzi Bojkun
Delvinë KËRLUKU Shkrimtari Fejzi Bojku ka lindur më 24 mars të vitit 1937 në Veleshtë të Strugës. Me krijimtari origjinale e me përkthime nisi të merret...
image
Ndryshe me Artene Ademi Iseini
Delvina KËRLUKU Në opinionin e gjerë avokatja Artene Ademi Iseini u bë e njohur si avokate mbrojtëse e anëtarëve të grupit të Kumanovës, të cilët kryesisht...
image
Ndryshe me Nijazi Muhamedin
Delvina KËRLUKU Nijazi Muhamedi është lindur në vitin 1947 në fshatin Xhe­pçi­sht të Tetovës. Shkollimin e mesëm e ka kryer në Tetovë, kurse Fakultetin Juridik në...
image
Ndryshe me Eqrem Bashën
Delvina KËRLUKU Eqrem Basha u lind më 15 nëntor 1948 në Dibër, ku kreu shkollën fillore dhe të mesmen. Në vitet 1967-1971 studioi gjuhë dhe letërsi...
image
Ndryshe me Agim Poshkën
Delvina KËRLUKU Agim Poshka u lind në Strugë më 1977. Shkollën fillore dhe të mesme i ndoqi në vendlindje. Në vitin 1995 regjistrohet në Fakultetin e...
image
Ndryshe me Mixhait Pollozhanin
Delvina KËRLUKU Dr. Mixhait Pollozhani, profesor i historisë së artit në Universitetin Shtetëror të Tetovës, vjen nga Struga, ku është lindur dhe ka kryer shkollimi fillor...
image
Ndryshe me Harun Ibrahimin
Delvina KËRLUKU Harun Ibrahimi ka lindur në vitin 1954 në fshatin Reçicë e Madhe Tetovë, në një familje patriarkale, e cila kryekëput  merrej me bujqësi. Fëmijërinë...
image
Ndryshe me Zudi Xhelilin
Delvina KËRLUKU Zudi Xhelili u lind  në vitin 1961 në fshatin Reçan të Gostivart. Shkollën fillore e kreu në vendlindje, të mesmen – gjimnazin, drejtimin e...
image
Ndryshe me Arben Taravarin
Delvina KËRLUKU Mjeku Arben Taravari u lind më 9 prill të vitit 1973 në Gostivar. Shkollën fillore dhe atë të mesme i ka kryer në qytetin...
image
Ndryshe me Burhan Ahmetin
Delvina KËRLUKU Burhan Ahmeti u lind në vitin 1978 në Debresh të Gos­ti­varit. Diplomoi në Fakultetin e Arteve të Bukura në Uni­ve­rs­it­et­in e Tetovës, në drejtimin...
image
Ndryshe me Ilir Ajdinin
Delvina KËRLUKU Ilir Ajdini është i lindur në Shkup në vitin 1961. Ka kryer Fak­ultetin e Gjuhës dhe Le­të­rs­isë Shqiptare dhe ka studiuar Dramaturgjinë në Uni­ve­rsitetin...
image
Ndryshe me Xhane Kreshovën
Delvina KËRLUKU Xhane Kreshova dy klasat e para të shkollës fillore i mbaroi në fshatin Bukoviq të Shkupit, aty ku nëna e saj e ushtronte rolin...
image
Ndryshe me Sefedin Nuredinin
Delvina KËRLUKU Aktori Sefedin Nuredini diplomoi në Fakultetin e Artit Dramatik në Shkup në vitin 1977. Gjatë angazhimit shumëvjeçar në skenën e Shkupit ka realizuar mbi...
image
Ndryshe me Salajdin Salihun
Delvina KËRLUKU Salajdin Salihu, shkrimtar, opinionist dhe pedagog. Është autor i disa librave me poezi, tregime, ese dhe studime. Merret edhe me përkthime letrare. Krijimet e...
image
Ndryshe me Sulejman Rexhepin
Delvina KËRLUKU Reisul Ulema H. Sulejman ef. Rexhepi u lind më 10 shkurt të vitit 1947, në Sullaren e Epërme. Katër klasat e para i mbaroi...
Next
Arkivi
first first Gusht, 2016 first first
Di Ma Enj Pr Sht
1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31
Arkivi sipas gazetareve
Tag
Ska asnjë tag