Fillimi | Aktuale | Çarshia, monumenti pa zot

Çarshia, monumenti pa zot

Madhësia: Decrease font Enlarge font
image

Ngrehinat pesë shekullore të Çarshisë i janë lënë kujdesit kolektiv dhe ndërgjegjes qytetare. As shpallja e saj si “monument i trashëgimisë i një rëndësie të veçantë”, hyrja në fuqi e Ligjit për mbrojtjen e saj, hartimi i Programit revitalizues dhe themelimi i një Këshilli Nacional prej më shumë se katër vjetësh nuk kanë ndryshuar thuajse asgjë

Evis HALILI/KOHA

Shkup-
As Ligji i posaçëm dhe as Programi për revitalizmin nuk arrijnë ta mbrojnë dhe as të revitalizojnë kompleksin prej 38 mijë metra katrorë të Çarshisë së Shkupit. Teksa disa metra më poshtë, në sheshin “Maqedonia”, restaurohen fasadat e ndërtesave më të vonshme, ngrehinat pesë shekullore të Çarshisë i janë lënë kujdesit kolektiv dhe ndërgjegjes qytetare. Me më pak investime nga shteti dhe me më shumë donacione të huaja, kryesisht nga Turqia, në vite janë arritur që të konservohen vetëm disa prej objekteve të saj, fetare e profane, ndërkohë që kompleksi karakteristik numëron një sërë monumentesh kulture të rëndësisë së posaçme, të cilat klasifikohen në kategorinë e parë të objekteve që janë nën mbrojtjen e shtetit. Por edhe pse kanë kaluar katër vjet, qëkur Këshilli Nacional i themeluar nga Qeveria enkas për revitalizimin e zonës, programi i përpiluar prej tyre sesi si dhe ku duhet të intervenohet ka funksionuar vetëm në letër. Që objektet më të rëndësishme të saj po shkojnë drejt tjetërsimit, ankohet edhe Bashkësia Islame, e cila po ashtu, është e bindur se me Ligjin e ri për mbrojtjen e Çarshisë, më shumë i është hapur rrugë abuzimit dhe përvetësimit të monumenteve religjioze e profane të saj të shpronësuara. Por në Drejtorinë e Mbrojtjes së Monumenteve thonë se Çarshia, si një monument - po mbrohet si duhet nga shteti, ndërsa për disa raste specifike, faji është i atyre që ato objekte që i kanë në përdorim nuk i mirëmbajnë.
“Kur dëgjojmë lajme për abuzime, siç ishte ai i një dite më parë për një dyqan në Bezistan, duhet ta dimë se vijnë nga padituria. Pasi ne i kemi dhënë leje pronarit të saj dhe punimet, rikonstruktimi kryhet konform Ligjit. Kemi edhe raste kur këto objekte nuk mirëmbahen, por nuk është faji ynë, ato që i kanë në përdorim duhet të kujdesen. Çarshia ka objekte që janë monumente kulture të kategorisë së parë, për të cilat BIM kujton se janë të vetat, por ato nuk i përkasin atyre, sepse janë të periudhës otomane dhe i përkasin shtetit”, thotë kreu i drejtorisë Pasko Kuzman. Por sa është punuar deri tani sipas programit të revitalizimit dhe si po mbrohen nga shteti? Këshilli Nacional që disa vite më parë hartoi këtë program dhe anëtari i tij, Behixhudin Shehapi, thotë se jo vetëm abuzimet me monumentet në tërë zonën nuk mund të mohohen, por edhe investimi nga vetë shteti është jashtëzakonisht i vogël. Po ashtu, sipas Shehapit, konservimi i objekteve, si për shembull, ai i dyqanit më të vjetër të Çarshisë, që daton nga shekulli i XV-të, është realizuar falë një donacioni nga qeveria holandeze, ndërsa një pjesë e mirë nga donacionet që vijnë nga qeveria turke. “Çdo intervenim në Çarshi kërkon leje të posaçme, ekspertizë paraprake, ai është një kompleks i mbrojtur me ligj dhe Këshilli hartoi një Program revitalizimi, por në fakt - shteti ka investuar shumë pak për të kryer konservime. Shumë rikonstruktime deri tani janë bërë falë donacioneve që marrim nga jashtë. Duhet që Enti i Konservimit dhe Drejtoria e Mbrojtjes së Trashëgimisë të kujdesen më tepër, të ndahet më shumë buxhet, pasi ajo që jepet - është i pamjaftueshëm. Kemi abuzime në Çarshi, për shembull shumë objekte të vjetra rikonstruktohen në mënyrë moderne dhe jo sipas parametrave, ato janë fakte evidente, por nuk kemi as intervenime për t’i mbrojtur”, thotë Shehapi. Disa vite më parë, kompleksi i Çarshisë u shpall nga shteti Monument trashëgimie i një rëndësie të veçantë, ndërsa për mbrojtjen e saj hyri në fuqi edhe një Ligj i posaçëm. Në Programin ende të parealizuar, ndër të tjera thuhet se qëllimi është që të ndryshojë gjendjen e keqe në një drejtim pozitiv. Në të ndër të tjera, thuhet se përpilimi i këtij Programi revitalizimi dhe vetë dokumenti duhet të ketë efekt “llave” sa i takon aktiviteteve që do të ndërmerren, por në realitet edhe pas katër vitesh - Çarshia vazhdon të jetë në status-quo, jo vetëm sa i takon konservimit të objekteve karakteristike, por edhe me rrjete kanalizimi të amortizuara dhe me një projekt që vazhdon, për ndriçimin e të gjitha rrugicave të saj.

Votoni këtë tekst
0
  • email Email mikut
  • print Verzioni print
  • Plain text Tekst i thjeshtë
Tjera ngaAktuale
Previous
image
Therren me thikë katër djemë në QT "Mavrovasja"
Katër djemë janë lënduar me thikë pasi mbrëmë janë sulmuar fizikisht nga tre persona të panjohur në Qendrën Tregtare "Mavrovasja".MPB sot kumtoi se mbrëmë në...
image
Protesta kundër testimit ekstern
Tetovë, 27 janar-Nxënësit shqiptarë të vitit të katërt të Gjimnazit të Tetovës, të përkrahur nga nxënësit e Shkollës së mesme të mjekësisë dhe të Ekonomisë,...
image
MASH apelon për realizimin e pandërprerë të testimit ekstern
Ministria e Arsimit dhe Shkencës apelon deri te drejtoritë e shkollave të mesme, anëtarët e SASHK-ut  dhe deri te të gjtihë subjektet e angazhuara në...
image
Testimi ekstern pjesërisht te shqiptarët
Ministria e Arsimit dhe Shkencës konfirmoi se testimi ekstern i nxënësve nga viti i fundit në shkollat e mesme ka përfunduar në një pjesë të shkollave. Procesi është realizuar pjesërisht në shkollat e mesme në komunat Kumanovë, Tetovë, Gostivar dhe Kërçovë...
image
Kosova ia dorëzon Maqedonisë një të dënuar me burg të përjetshëm /VIDEO/
Pas dy vite e gjysmë të kaluara në burgun Dubrava në Kosovë, Almir Drplanin prej dje është në burg në Maqedoni.Almir Drljanin, shtetas i Maqedonisë...
image
Kushtetuta “zhduket” nga rendi i ditës
Në afat të pacaktuar është shtyrë miratimi i amendamenteve kushtetuese në Parlament. Deri ën fund të muajit, Parlamenti do të mbajë dy seanca të reja plenare, një për pyetje të deputetëve drejtuar Qeverisë dhe një me katër pika të reja. Por, në kalendarin e Parlamentit nuk ndodhet askund vazhdimi i seancës për amendamentet kushtetuese...
image
Poposki në Tiranë pritet nga homologu Bushati
Maqedonia dhe Shqipëria kanë marrëdhënie të shkëlqyera bilaterale dhe ndajnë interesa të njëjta në planin e jashtëm politik në raport të bashkëpunimit rajonal dhe evropian,...
image
“Jeni” dhe “Çarshia” në dorë të endacakëve
Pas transformimeve që po ndodhin prej disa vitesh në ambientet e brendshme të saj, muret e jashtme të një prej objekteve më të spikatura të trashëgimisë - çdo ditë janë të ekspozuara nga flakët dhe tymi i zjarrit që ndezin grupe endacakësh për t’u ngrohur. Xhamia Jeni në manastir, që tenton të shndërrohet në “Aja Sofi”, apo “Çarshi” xhamia e Prilepit që mund të transformohet në një diçka të ngjashme, janë projekte që autoritet e mbrojtjes së trashëgimisë po i mbajnë peng prej vitesh ...
image
Testimi ekstern në pikëpyetje
Mësimdhënësit grevistë nuk do t’u përgjigjen detyrave të drejtorëve për angazhimin e tyre në mbajtjen e testeve eksterne, jo vetëm sepse janë në grevë, por edhe sepse janë kundër vlerësimit ekstern nëpër shkolla. Për këtë atsye, në shumë shkolla është rrezikuar seriozisht ky proces, ndërsa një prej zgjidhjeve që mund të ofrojë MASH-i është të sjellë në shkollë mbikëqyrës të jashtëm, por vështirë se mund të sigurohen për shkak të jehonës gjithnjë e më të madhe të grevës...
image
Kushtetuta sfidon komandantët dhe PDSH-në
Ndryshimet kushtetuese, të cilat kanë hyrë në fazën finale për miratim, kanë sfiduar seriozisht tre deputetët e BDI-së që njihen si “krahu i luftës”, si dhe deputetët e PDSH-së të cilët thuhet se ju ka kërkuar ndihmë Qeveria në rast se “komandantët” nuk reterojnë nga vendimi i tyre. Por, edhe PDSH kohë më parë është shprehur se do të votojë kundër ndryshimeve. Gjithçka do të qartësohet gjatë javës së ardhshme...
image
Subvencionet stimulojnë punësimet në bujqësi
Ekspertët e tregut të punës vlerësojnë se rritja e subvencioneve ka joshur bujqit t’i kthehen punimit të tokës, ndërsa bumi i madh i ndërtimtarisë si në sektorin shtetëror ashtu edhe privat ka rritur dukshëm edhe numrin e punëtorëve në këtë veprimtari ekonomike. Në totalin e 75 mijë vende të reja të punës në periudhën janar 2010 deri në shtator të vitit 2014, bujqësia ka hapur rreth 15.000 vende të reja pune e pasuar nga degët tjera ...
image
Ekstradohet Basha, burg për tregti me të mitur
Në pamundësi për të zbuluar vendndodhjen e saj, policia e Maqedonisë vitin e kaluar kërkoi ndihmën e Interpolit, ndërsa Gjykata Themelore e Gostivarit lëshoi kundër saj një fletarrest ndërkombëtar. Sipas aktakuzës, Zhaneta Basha u akuzua se kishte eksploatuar vajzat e mitura në punë dhe seksualisht...
image
Nafta kontrollohet me 4 inspektorë
Sipas të dhënave zyrtare të inspektoratit të tregut, me kontrollet e vitit të kaluar në tre raste inspektorët kanë konstatuar se karburantet që janë shitur në po kaq pika karburanti, nuk e kanë plotësuar cilësinë e duhur, që është paraparë me Rregulloren mbi cilësinë e derivateve të lëngëta...
image
Ambasadorja e Francës viziton BFI-në
Bashkësia Fetare Islame në Maqedoni u vizitua nga ambasadorja franceze, zonja Lorens Oer, e cila u prit nga Reisul Ulema, H. Sulejman ef. Rexhepi. Që...
image
Karburantet lirohen për 1,5 deri në tre denarë
Çmimet e derivateve të naftës prej sonte në mesnatë do të zvogëlohen për 1,5 denarë për litër, vendosi sot Komisioni Rregullator për Energjetikë (KRRE).Me vendimin...
Next
Arkivi
first first Janar, 2015 first first
Di Ma Enj Pr Sht
1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
Arkivi sipas gazetareve
Tag
Ska asnjë tag